کشور اندونزی در سالهای اخیر با اتکا بر «قهوه عربیکا گایو» (Gayo Coffee) و از طریق فعالسازی شبکه تعاونیهای محلی بهعنوان کنشگران غیردولتی، توانسته است نمونهای قابلتوجه از برندسازی ملی مبتنی بر جامعه محلی را به نمایش بگذارد.
اندونزی با جمعیت مسلمان بیش از 230 میلیون نفر، بزرگترین کشور مسلمان جهان، آرزوی دیرینهای دارد: تبدیل شدن به «قبله» جهانی صنعت مد مسلمانان. این آرمان در اسناد بالادستی کشور از جمله برنامه میانمدت توسعه ملی (RPJMN) 2025-2029 و آییننامه وزارت اقتصاد خلاق شماره 8/2025 تثبیت شده است که صنعت مد مسلمانان را به عنوان یکی از ستونهای اصلی اکوسیستم زنجیره ارزش حلال معرفی میکند.
گزارش حاضر به بررسی عملکرد سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به عنوان قرارگاه محوری دیپلماسی فرهنگی کشور، در پشتیبانی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی سوم پرداخته است. بررسی داده های افکارسنجی ها در کشورهای جهان حاکی از وجود ظرفیت های مهمی در زمینه همدلی با جمهوری اسلامی ایران و مخالفت با جنگ افروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی در جهان است. بااین حال، ارزیابی میدانی اقدام های سازمان نشان دهنده شکافی میان «ظرفیت های سیاستی و محیطی» با «خروجی های عملیاتی» است.
پژوهشی که توسط کوسوپوجی چاتور باگوس ویکاکسونو از دانشگاه بینا نوسانتارا اندونزی انجام شده و در مجله INKUBIS: Jurnal Ekonomi dan Bisnis (2026) منتشر گردیده، با عنوان «محرکهای رفتار خرید سبز در میان زنان نسل Z در جابودتابک، اندونزی: نقشهای برچسبگذاری زیستمحیطی، تصویر برند سبز، بازاریابی زیستمحیطی و اینفلوئنسرهای پایداری» بهطور جامع به بررسی این موضوع پرداخته است.
در چشمانداز ارتباطات جهانی قرن بیست و یکم، رسانههای اجتماعی فراتر از بستری برای تبادل اطلاعات شخصی عمل میکنند و به عرصهای استراتژیک تبدیل شدهاند که کشورها، جنبشهای اجتماعی، بازیگران غیردولتی و افراد برای تسلط بر روایتهای فرهنگی با یکدیگر رقابت میکنند. این پدیده به طور بنیادین شیوههای دیپلماسی فرهنگی را متحول کرده است.
در عصر دیپلماسی عمومی، کشورها بهدنبال ابزارهایی فراتر از سیاست رسمی برای جلب hearts and minds مخاطبان جهانی هستند. یکی از مؤثرترین این ابزارها، غذا و فرهنگ آشپزی است. اصطلاح «گاسترودیپلماسی» یا «دیپلماسی آشپزی» در دو دهه اخیر بهعنوان راهبردی نوین برای برندسازی ملی، تقویت قدرت نرم و ایجاد ارتباط عاطفی با ملتها مطرح شده است.
در تازهترین نسخه Global Muslim Travel Index (GMTI) 2026 که توسط Mastercard و CrescentRating منتشر شده، مالزی با امتیاز 82 در رتبه نخست مقاصد مسلمانپسند جهان قرار گرفته و اندونزی، ترکیه و عربستان سعودی با امتیاز 79 در رتبه دوم مشترک هستند. ایران نیز با امتیاز 74 در جایگاه هفتم جهان قرار گرفته است.
آیا فرهنگ، دیپلماسی عمومی، آموزش، نوآوری و اعتبار بینالمللی میتوانند به خلق ثروت برای یک کشور منجر شوند؟ پژوهش تازهای که در سال 2026 منتشر شده، با استفاده از مدلهای اقتصادسنجی نشان میدهد قدرت نرم تنها یک مفهوم سیاسی یا فرهنگی نیست، بلکه میتواند یکی از عوامل مؤثر در افزایش ارزش اقتصادی برند ملی باشد. این یادداشت ضمن مرور یافتههای پژوهش، نقاط قوت و محدودیتهای آن را بررسی کرده و پیامدهای آن را برای سیاستگذاری برندسازی ملی در ایران تحلیل میکند.
بنگلادش در 1971 پس از استقلال، فقیرترین کشور جهان بود. سیل، طوفان، قحطی، فساد، و جمعیت فشرده. کارشناسان پیشبینی میکردند این کشور «موردی غیرقابل درمان» باشد. نیم قرن بعد، بنگلادش دومین صادرکننده بزرگ پوشاک جهان (پس از چین) است. صنعتی که نزدیک به 4 میلیون کارگر – عمدتاً زن – را استخدام کرده و صادرات سالانه آن از 40 میلیارد دلار فراتر رفته است.
اندونزی با 280 میلیون نفر جمعیت، چهارمین کشور پرجمعیت جهان است. اما تا دهه 1980، تقریباً هیچکس در جهان اندونزی را نمیشناخت. گردشگران برای دیدن یک جزیره کوچک به نام «بالی» به اندونزی سفر میکردند و همان جزیره چنان برند قدرتمندی شد که تصویر کل اندونزی را در جهان تغییر داد.
مالزی یکی از جذابترین و در عین حال پیچیدهترین نمونههای برندسازی ملی در جهان است. برخلاف فرانسه که برندش بر «فرهنگ و لوکس» تاریخی استوار است، یا سوئیس که بر «دقت و اعتماد» تکیه دارد، برند مالزی بر پایه مفاهیمی بنا شده که در جهان امروز به شدت ارزشمند هستند: تنوع فرهنگی، همزیستی مسالمتآمیز، غذای لذیذ و طبیعت بکر.