بسیاری از کشورها سالانه میلیاردها دلار صرف میزبانی یا حضور در کلانرویدادهای ورزشی میکنند، با این فرض که «دیدهشدن در عرصه جهانی» میتواند تصویر ذهنی جهان نسبت به آنها را دگرگون کند. بااینحال، پژوهشهای علمی جدید نشان میدهند که رابطه میان پوشش رسانهای صرف و ایجاد ارزش ماندگار برای برند ملی، بسیار ضعیفتر از آن چیزی است که تصور میشود.
مستند «پیادهگرد سرخ» را میتوان نمونهای از تأثیر مواجهه مستقیم گردشگر با جامعه، فضاهای شهری، میراث تاریخی و زندگی روزمره ایران بر شکلگیری برداشت او دانست. تجربه این مستندساز نشان میدهد که تصویر ایران برای مخاطب خارجی میتواند از لایههای مختلفی تشکیل شود: از شکوه آثار تاریخی و معماری مذهبی گرفته تا زندگی روزمره شهری، فناوریهای خدماتی، بازار مصرف و تاریخ سیاسی معاصر.
سفر مستقل و مستندگونه «کری چن» (Carrie Chen)، بلاگر و مستندساز اهل شانگهای، که در ژانویه 2026 به همراه مادر خود به ایران سفر کرده است، میتواند دریچهای تازه برای بررسی تصویر ایران از منظر یک گردشگر خارجی باشد.
سفر «الگوری» (L'Gawri)، بلاگر و مستندساز ماجراجوی مراکشی، به ایران که از مرزهای زمینی آغاز شده و به شهرهای مشهد و تهران میرسد، نمونهای از مواجهه مستقیم یک گردشگر عرب و اهل سنت با جامعه، فرهنگ و برخی ساختارهای اجتماعی و مذهبی ایران است.
سفر مستندسازان و بلاگرهای خارجی به ایران میتواند فرصتی برای مشاهده و بررسی تصویری باشد که گردشگران مستقل از کشور ارائه میکنند. در یکی از مستندهای منتشرشده توسط یک زوج گردشگر غربی، مت و جولیا، که پس از پیمودن مسیری بیش از هزار کیلومتر از مرزهای شمالی به تهران رسیدهاند.
سیاستگذاران ملی گاهی بودجههای قابلتوجهی را صرف کمپینهای تبلیغاتی بینالمللی میکنند، در حالی که از یکی از مهمترین سفیران و سازندگان واقعی برند ملی، یعنی شهروندان و ساکنان داخلی کشور، غافل میشوند.
سمینار مجازی ضرورت خروج از بن بست نهادی در برندسازی ملی ایران به میزبانی اندیشکده ایران آینده و بصورت برخط با ارائه دکتر ابوالفضل ولوی پژوهشگر حوزه برندسازی ملی برگزار شد.
مهمترین سیاست فرهنگی کره از اواسط دههی 90 تاکنون که نقش بزرگی در تصویرسازی و شناخت این کشور داشته، سیاست برند ملی کرهای بوده است. تمامی سیاستهای برندسازی دولت کره را میتوان در پدیده جهانی به نام «هالیو» یا موج کرهای دنبال کرد. کره در مسیری حرکت کرد که هرجا اسمی از این کشور و محصولات آن شنیده میشد بدون درنگ موج کرهای همنشین آن باشد. مقصود از موج کرهای گسترش اقبال به تولیدات رسانهای و فرهنگ عامهپسند کره جنوبی است که در زبان کرهای از آن به «هالیو» یاد میشود.
مرکز پژوهش های مجلس با انتشار گزارشی به واکاوی تصویر برند ملی جمهوری اسلامی ایران در بعد فرهنگی پرداخت.
در جهان امروز، حکمرانی به یکی از عناصر مهم اعتبار کشورها تبدیل شده است. شرکتها، سرمایهگذاران، دانشگاهها و حتی گردشگران، پیش از ارتباط با یک کشور، فقط به جاذبهها و ظرفیتهای اقتصادی آن نگاه نمیکنند؛ بلکه به ثبات، پیشبینیپذیری، کیفیت نهادها و تصویری که از نظام حکمرانی آن کشور وجود دارد نیز توجه میکنند.
در دو دهه اخیر، موج کرهای یا «هالیو» به یکی از تأثیرگذارترین پدیدههای فرهنگی جهان تبدیل شده است. آنچه بهعنوان یک صنعت سرگرمی محلی در کرهجنوبی آغاز شد، امروز به ابزاری قدرتمند برای دیپلماسی عمومی، برندسازی ملی و کسب قدرت نرم در عرصه بینالمللی بدل شده است.
یک پژوهش علمی با بررسی اسناد بالادستی کشور نشان میدهد توسعه سواحل مکران میتواند فراتر از یک پروژه اقتصادی و عمرانی، به ابزاری برای تقویت برند ملی، قدرت دریایی و تصویر بینالمللی ایران تبدیل شود.
برندسازی ملی در جهان دیگر صرفاً یک موضوع تبلیغاتی یا ارتباطی نیست. کشورها تلاش میکنند با مدیریت تصویر، هویت و شهرت خود، جایگاه متمایزی در اقتصاد، سیاست، فرهنگ و روابط بینالملل به دست آورند. اما یک پرسش اساسی درباره ایران وجود دارد: ما تا چه اندازه درباره برندسازی ملی ایران دانش منسجم و قابل اتکایی تولید کردهایم؟
رقابتپذیری یک کشور یعنی توانایی آن برای ایجاد شرایطی که در آن افراد، شرکتها و نهادها بتوانند بهرهورتر فعالیت کنند و در اقتصاد جهانی جایگاه خود را حفظ یا ارتقا دهند. این مفهوم فقط به میزان ثروت یک کشور مربوط نیست؛ بلکه به این مربوط است که یک کشور چگونه از منابع، دانش، نیروی انسانی و ظرفیتهای خود استفاده میکند.
در دنیایی که رقابت کشورها فقط برای فروش کالا یا جذب سرمایه نیست، بلکه برای جذب استعداد، دانشجو، نیروی متخصص، کارآفرین و حتی گردشگر نیز هست، کیفیت زندگی به یکی از عناصر مهم برند ملی تبدیل شده است. کشوری که بتواند محیطی مناسب برای زندگی ایجاد کند، در واقع بخشی از اعتبار و جذابیت خود را در سطح جهانی افزایش میدهد.
وقتی نام یک کشور را میشنویم، گاهی چیزی بیش از تاریخ و فرهنگ آن در ذهنمان شکل میگیرد؛ تصویری از آینده. کشوری که با فناوریهای پیشرفته، دانشگاههای معتبر، شرکتهای نوآور، استارتاپها و محصولات جدید شناخته میشود، فقط یک اقتصاد قدرتمند ندارد؛ تصویری از توانایی خود برای ساختن آینده ایجاد کرده است.
شاخص توسعه سفر و گردشگری (Travel & Tourism Development Index) یکی از مهمترین ابزارهای بینالمللی برای بررسی این موضوع است که کشورها تا چه اندازه برای توسعه صنعت سفر و گردشگری آماده هستند.
شاخص قدرت نرم جهانی (Global Soft Power Index) یکی از مهمترین رتبهبندیهای بینالمللی برای سنجش این ظرفیت است. این شاخص توسط مؤسسه Brand Finance منتشر میشود و تلاش میکند میزان قدرت و نفوذ برندهای ملی را از نگاه افکار عمومی و گروههای تخصصی در سراسر جهان اندازهگیری کند.
شاخص برند کشورها ( NBI / Nation Brands Index) یکی از معتبرترین مطالعات جهانی برای سنجش تصویر، شهرت و اعتبار کشورها در ذهن افکار عمومی بینالمللی است.
ارتقای برند ملی ایران نیازمند تدوین یک استراتژی جامع و هماهنگ است که در آن نهادهای دولتی، بخش خصوصی، رسانهها، دانشگاهها و جوامع محلی نقشآفرینی مشترک داشته باشند. همچنین استفاده از فناوریهای نوین، دیپلماسی فرهنگی، روایتسازی حرفهای و توسعه گردشگری پایدار میتواند شکاف میان تصویر واقعی ایران و برداشتهای بینالمللی را کاهش دهد.