برند ملی - برای ایران که بحران‌های بزرگ را در طول تاریخ خود بخصوص پس از انقلاب اسلامی پشت سر گذاشته، این داستان می‌گوید «بازسازی برند ملی» شدنی است.

**مشکل از کجا شروع شد**

آوریل ۱۹۹۴. کیگالی، پایتخت رواندا.

هواپیمای رئیس‌جمهور سرنگون شد. ظرف چند ساعت، کشتار سازمان‌یافته آغاز شد. نزدیک به یک میلیون نفر از اقلیت توتسی و هوتوهای میانه‌رو در کمتر از صد روز قتل‌عام شدند.

همسایه همسایه‌اش را می‌کشت. کشیش نمازگزارش را. معلم شاگردش را. سازمان ملل نیروهای خود را خارج کرد. جهان کاری نکرد.

وقتی尘埃 نشست، رواندا یک کشور مرده بود. یک میلیون قبر تازه. صدها هزار یتیم. اقتصاد صفر. دادگستری ویران. برند ملی رواندا در جهان با یک کلمه شناخته می‌شد: «نسل‌کشی».

**چه کردند**

**اقدام اول: آشتی ملی بدون انتقام – دادگاه‌های «گاچاچا»**

رهبر جدید رواندا، پل کاگامه، می‌توانست راه انتقام را برود. قبیله اکثریت (هوتو) از اقلیت (توتسی) هزاران نفر را کشته بود. خیلی‌ها منتظر خون‌ریزی دوباره بودند.

کاگامه کار غیرمنتظره کرد. گفت: «دیگر هوتو و توتسی نداریم. فقط رواندایی داریم.»

به جای دادگاه‌های بین‌المللی گران و کند، سیستم «گاچاچا» (Gacaca) را راه انداخت. دادگاه‌های محلی که در فضای باز برگزار می‌شد. قاتل و قربانی روبروی هم می‌نشستند. قاتل حقیقت را می‌گفت. قربانی طلب بخشش می‌کرد یا نمی‌کرد. از ۱.۲ میلیون پرونده، اکثراً در همین دادگاه‌ها حل شد.

**اقدام دوم: ممنوعیت کیسه پلاستیک و تحقق «تمیزترین کشور آفریقا»**

کاگامه تصمیم عجیبی گرفت که بسیاری از مشاورانش مخالفت کردند: «استفاده از کیسه پلاستیک را در کل کشور ممنوع می‌کنم.»

دستیاران گفتند: «آقای رئیس‌جمهور، الان وقتش نیست. مردم گرسنه‌اند. اول اقتصاد را درست کنیم.»

کاگامه گفت: «تصویر کشور از گرسنگی مهمتر است. اگر جهان رواندا را به عنوان یک کشور کثیف و بی‌نظم بشناسد، هیچ سرمایه‌گذاری نمی‌آید.»

کیسه پلاستیک ممنوع شد. مردم مجبور شدند کیسه پارچه‌ای حمل کنند. خیابان‌ها جارو شد. یکشنبه آخر هر ماه، همه شهروندان (از وزیر تا دانش‌آموز) خیابان‌ها را تمیز می‌کنند. اسم این سنت «اوموگاندا» (Umuganda) یعنی «کار جمعی برای کشور».

**اقدام سوم: سرمایه‌گذاری روی گوریل‌های کوهستانی به عنوان لوکس‌ترین توریسم جهان**

رواندا فهمید یک جاذبه طبیعی منحصربه‌فرد دارد: گوریل‌های کوهستانی (بیش از نیمی از جمعیت جهان در رواندا زندگی می‌کنند).

اما به جای توریسم ارزان، مدل «لوکس و گران» را انتخاب کرد. بلیت دیدن گوریل‌ها: ۱