پوراندخت سلطانی شیرازی، شناخته‌شده با نام «پوری سلطانی»، از چهره‌های اثرگذار در شکل‌گیری و توسعهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی نوین در ایران بود. اهمیت کارنامهٔ او تنها به تألیف و ترجمهٔ چند کتاب محدود نمی‌شود؛ او در ایجاد نهادهای تخصصی، آموزش کتابداری، گسترش استانداردهای فهرست‌نویسی و سامان‌دهی منابع کتابخانه‌ای نقشی ماندگار داشت.
زندگی و تحصیلات
پوری سلطانی در سال ۱۳۱۰ خورشیدی در تهران متولد شد. او در سال ۱۳۳۱ از دانشگاه تهران در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی فارغ‌التحصیل شد. سپس برای ادامهٔ تحصیل به بریتانیا رفت و دیپلم زبان و مطالعات انگلیسی را از دانشگاه کمبریج دریافت کرد. پس از بازگشت به ایران، فعالیت حرفه‌ای خود را در کتابخانهٔ بانک مرکزی آغاز کرد و در ادامه به تحصیل تخصصی در رشتهٔ کتابداری در دانشگاه تهران پرداخت.
نقش در توسعهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی
سلطانی از پیشگامان تثبیت کتابداری به‌عنوان یک حوزهٔ تخصصی و دانشگاهی در ایران بود. فعالیت او در مرکز خدمات کتابداری و سپس کتابخانهٔ ملی ایران، در توسعهٔ روش‌های علمی سازمان‌دهی منابع و ارتقای خدمات کتابخانه‌ای اهمیت داشت.
او در آموزش نسل‌های جدید کتابداران مشارکت کرد و در گسترش ادبیات تخصصی این رشته، تدوین ابزارهای مرجع و توسعهٔ شیوه‌های فهرست‌نویسی و رده‌بندی نقش داشت. حضور در فعالیت‌های انجمن کتابداران ایران و مشارکت در کارهای تخصصی مرتبط با واژه‌گزینی و استانداردهای کتابخانه‌ای نیز بخشی از کارنامهٔ حرفه‌ای او بود.
اهمیت این فعالیت‌ها در آن است که کتابداری را از مجموعه‌ای از کارهای اجرایی پراکنده به حوزه‌ای متکی بر دانش تخصصی، آموزش دانشگاهی و معیارهای حرفه‌ای نزدیک‌تر کرد.
آثار و دستاوردهای علمی
از آثار و فعالیت‌های شاخص پوری سلطانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- سرعنوان‌های موضوعی فارسی: از منابع مهم در سازمان‌دهی موضوعی و بازیابی منابع فارسی در کتابخانه‌ها.
- دانشنامهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی: اثری مرجع در معرفی مفاهیم و اصطلاحات این حوزه که با همکاری فروردین راستین تدوین شد.
- خدمات فنی: اثری مرتبط با جنبه‌های فنی و سازمان‌دهی منابع کتابخانه‌ای.
- راهنمای مجله‌ها و روزنامه‌های ایران: اثری کتاب‌شناختی در شناسایی و دسترسی به نشریات ایرانی که با همکاری رضا اقتدار تهیه شد.
- ترجمهٔ هنر عشق ورزیدن: ترجمهٔ فارسی کتاب مشهور اریش فروم که وجه دیگری از فعالیت فرهنگی و ترجمه‌ای او را نشان می‌دهد.
او همچنین در ویرایش و انتقال دانش تخصصی مربوط به نظام‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای مشارکت داشت.
جایگاه حرفه‌ای و میراث
پوری سلطانی با فعالیت مستمر در مراکز تخصصی، آموزش دانشگاهی و تولید منابع مرجع، در تربیت نیروی انسانی و تقویت زیرساخت‌های کتابداری ایران سهم داشت. میراث او را باید در مجموعه‌ای از دستاوردهای به‌هم‌پیوسته دید: تربیت کتابداران، توسعهٔ منابع تخصصی فارسی، ارتقای سازمان‌دهی اطلاعات و تقویت نهادهای حرفه‌ای.
او در سال ۱۳۹۴ در تهران درگذشت. نام پوری سلطانی در تاریخ کتابداری ایران با تلاش برای علمی‌تر کردن خدمات کتابخانه‌ای و گسترش زیرساخت‌های اطلاع‌رسانی پیوند خورده است.
افتخارات
پوری سلطانی در پانزدهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فارابی در بخش ویژه، با عنوان «شخصیت پیشگام علوم انسانی و اسلامی» در رشتهٔ کتابداری و اطلاع‌رسانی معرفی شد. این عنوان با کارنامهٔ گسترده و اثرگذاری حرفه‌ای او در این حوزه تناسب دارد.
منابع برای مطالعهٔ بیشتر
۱. ویکیجو، دانشنامهٔ آزاد پارسی، مدخل «سلطانی، پوری»:
https://wikijoo.ir/index.php/سلطانی،_پوری_(تهران_۱۳۱۰ش-_۱۳۹۴ش)
۲. انسان‌شناسی و فرهنگ، «درگذشت پوراندخت سلطانی بنیانگذار کتابداری نوین ایران»:
https://anthropologyandculture.com/درگذشت-پوراندخت-سلطانی-بنیانگذار-کتا/
۳. گزارش برگزیدگان پانزدهمین جشنوارهٔ بین‌المللی فارابی:
https://baztabonline.com/news/برگزیدگان-پانزدهمین-جشنواره-فارابی-م/