آنتونی اف. شاکر پژوهشگر فلسفه اسلامی و فلسفه آلمانی است که آثارش به بررسی مبانی معرفت، فلسفه وجود و تحول سنت فلسفی در جهان اسلام می‌پردازد. بخشی از پژوهش‌های او به متفکرانی اختصاص دارد که در تاریخ اندیشه ایران جایگاهی مهم دارند؛ از جمله ملاصدرا و ابن‌سینا.
شاکر با رویکردی تطبیقی، سنت فلسفی اسلامی را در ارتباط با پرسش‌های بنیادین فلسفه بررسی می‌کند. آثار او به زبان انگلیسی منتشر شده‌اند و در مجلات دانشگاهی و محافل تخصصی فلسفه اسلامی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
زندگی و تحصیلات
شاکر تحصیلات دانشگاهی خود را در کانادا ادامه داد. او مدرک کارشناسی را در رشته جامعه‌شناسی با گرایش فلسفه از دانشگاه کنکوردیا و مدارک کارشناسی ارشد و دکتری را از مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل دریافت کرد.
او در دوره‌ای به‌عنوان پژوهشگر مهمان و دستیار پژوهشی در مؤسسه مطالعات اسلامی مک‌گیل فعالیت داشت. سوابق او همچنین از انجام پژوهش دانشگاهی در ایران، به‌ویژه در شهرهای قم، تهران و مشهد، در سال ۱۹۸۸ میلادی حکایت دارد.
کارنامه علمی و آثار
بخش مهمی از کارنامه شاکر به فلسفه اسلامی، فلسفه وجود و بررسی پیوند میان سنت‌های فکری اسلامی و اروپایی اختصاص دارد.
از آثار شاخص او می‌توان به این موارد اشاره کرد:
- Thinking in the Language of Reality: پژوهشی درباره فلسفه صدرالدین قونوی و فلسفه عقل؛ اثری درباره یکی از چهره‌های مهم سنت عرفانی و فلسفی اسلامی.
- Modernity, Civilization and the Return to History: بررسی مدرنیته، تمدن و بازگشت به تاریخ از منظر فلسفی.
- Reintroducing Philosophy: Thinking as the Gathering of Civilization: اثری درباره فلسفه و نقش آن در شکل‌گیری و گفت‌وگوی تمدن‌ها.
- Persons in Islamicate Philosophy from Ibn Sīnā to Sabzavārī: پژوهشی درباره مفهوم شخص و انسان در فلسفه اسلامی، از ابن‌سینا تا ملاهادی سبزواری.
- The Paradigmatic Significance of Perception in Mullā Ṣadrā’s Philosophy of Being: مقاله‌ای درباره جایگاه ادراک در فلسفه وجود ملاصدرا.
شاکر همچنین در ترجمه متون کلاسیک اسلامی به انگلیسی فعالیت کرده است؛ از جمله آثاری از غزالی و صدرالدین قونوی.
پیوند با میراث فلسفی ایران
اهمیت شاکر برای معرفی میراث فکری ایران به‌ویژه در پژوهش‌های او درباره ملاصدرا و ملاهادی سبزواری نمایان است. این دو فیلسوف در تحول فلسفه اسلامی و سنت فلسفی ایران نقش مهمی داشته‌اند.
مقاله شاکر درباره جایگاه ادراک در فلسفه وجود ملاصدرا، نمونه‌ای از مطالعه مستقیم اندیشه یکی از مهم‌ترین فیلسوفان ایرانی است. همچنین پژوهش او درباره فیلسوفان از ابن‌سینا تا سبزواری، بخشی از تاریخ فلسفه‌ای را بررسی می‌کند که در ایران رشد و تحول یافته است.
سابقه پژوهش دانشگاهی شاکر در قم، تهران و مشهد نیز نشان می‌دهد که ارتباط علمی او با ایران صرفاً به مطالعه متون در خارج از کشور محدود نبوده است.
بااین‌حال، حوزه تخصصی او فلسفه اسلامی است و نباید او را ایران‌شناسِ تخصصی در معنای مطالعات زبان، ادبیات، تاریخ یا فرهنگ ایران معرفی کرد.
تقدیر در جشنواره فارابی
عنوان: محقق برتر بخش بین‌الملل
دوره: سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فارابی، ۱۴۰۱
نام آنتونی اف. شاکر در فهرست محققان برتر بخش بین‌الملل این دوره از جشنواره آمده است. در معرفی او باید عنوان بخش بین‌الملل را از عناوین ویژه شخصیت‌های پیشگام و پیشتاز علوم انسانی و اسلامی تفکیک کرد.
ارزیابی برای بانک چهره‌های برند ملی ایران
آنتونی اف. شاکر برای دسته «پژوهشگران بین‌المللی میراث فلسفی ایران» گزینه‌ای قابل دفاع است. آثار او درباره ملاصدرا و ملاهادی سبزواری، در کنار پژوهش دانشگاهی در ایران، ارتباطی مشخص با سنت فلسفی ایران ایجاد می‌کنند.
در عین حال، شواهد موجود بیشتر بر پژوهش تخصصی در فلسفه اسلامی دلالت دارند تا فعالیت گسترده در معرفی زبان فارسی یا فرهنگ ایران. بنابراین بهتر است او در دسته میراث فلسفی ثبت شود، نه در گروه استادان زبان فارسی یا ایران‌شناسان تخصصی.
منابع
۱. نمایه آثار و سوابق پژوهشی آنتونی اف. شاکر در Academia.edu.
۲. پایگاه ResearchGate، سوابق تحصیلی و پژوهشی آنتونی اف. شاکر.
۳. مجله Journal of Islamic Studies، نقد کتاب Modernity, Civilization and the Return to History.
۴. فهرست برگزیدگان سیزدهمین جشنواره بین‌المللی فارابی.