برند ملی - لاهیجان در دل جنگل‌های هیرکانی استان گیلان، جایی که باران تقریباً هر روز می‌بارد و مه صبحگاهی تا ظهر روی تپه‌ها نشسته است. این آب و هوای خاص، چیزی شبیه به چین و هند، باعث شده لاهیجان به قطب تولید چای ایران تبدیل شود. اولین بار در اواخر قرن ۱۳، یک ایرانی به نام کاشف السلطنه از هند چای آورد و در لاهیجان کاشت. حالا بیش از ۱۰۰ سال از آن روز می‌گذرد و چای لاهیجان هنوز هم حرف اول را در ایران می‌زند.

چای لاهیجان با چای‌های خارجی فرق دارد. مزه‌اش تلخی ملایمی دارد، رنگی قرمز مایل به نارنجی و عطرش شبیه به گل و خاک نمناک است. چای‌های هندی و سریلانکایی تندتر و مشکی‌ترند، اما چای لاهیجان آرام است، مثل خود شمال ایران.

باغ‌های چای در دامنه‌های پر شیب لاهیجان، منظره‌ای باورنکردنی دارد. ردیف‌های منظم بوته‌های چای سبز، که کوه را مانند فرش پوشانده‌اند. زنان گیلانی با دست‌بندهای چوبی و کلاه حصیری، صبح زود به باغ می‌روند و دو برگ و یک جوانه را با ظرافت می‌چینند. این صحنه، یکی از نمادهای ماندگار شمال ایران است.

ارقام و مستندات

حدود ۲۵ هزار هکتار باغ چای در ایران وجود دارد که ۹۰ درصد آن در استان گیلان و مازندران است. لاهیجان با بیش از ۱۰ هزار هکتار، قطب اصلی تولید چای ایران است.

سالانه حدود ۱۰۰ هزار تن برگ سبز چای در ایران برداشت می‌شود که پس از فرآوری، حدود ۲۵ هزار تن چای خشک به دست می‌آید. این رقم حدود ۳۰ درصد مصرف داخلی را تأمین می‌کند.

چای لاهیجان در سال ۱۳۹۸ نشان جغرافیایی دریافت کرد و به عنوان محصول بومی منطقه ثبت شد.

چالش‌ها و موانع

نخستین مشکل، واردات بی‌رویه چای خارجی است. سالانه بیش از ۵۰ هزار تن چای از هند، سریلانکا و کنیا وارد ایران می‌شود. این چای‌ها ارزان‌تر از چای لاهیجان هستند و سهم بازار را تصاحب کرده‌اند.

دوم، کاهش کشش مصرف داخلی. نسل جدید کمتر چای می‌نوشند و بیشتر سراغ قهوه و نوشیدنی‌های صنعتی می‌روند. بازار چای سنتی در حال کوچک شدن است.

سوم، فرسودگی باغ‌های چای. میانگین سن باغ‌های چای لاهیجان بالاست و بسیاری از بوته‌ها پیر شده و تولیدشان کم شده است. احیای باغ‌ها نیاز به سرمایه دارد.

چهارم، نبود برند قدرتمند صادراتی. چای لاهیجان پتانسیل صادرات به کشورهای همسایه مثل عراق و افغانستان را دارد، اما هیچ برند شناخته شده‌ای نیست که این کار را انجام دهد. چای لاهیجان حتی در داخل ایران هم با برندهای خارجی رقابت می‌کند.

فرصت‌ها و راهکارها

بازار جهانی چای ارگانیک در حال رشد است. چای لاهیجان اگر با روش‌های ارگانیک تولید شود و گواهی بین‌المللی بگیرد، می‌تواند به کشورهای اروپایی صادر شود.

گردشگری چای در لاهیجان یک ظرفیت عظیم است. گردشگران می‌توانند در فصل بهار و تابستان به باغ‌های چای بروند، در مراسم چیدن چای شرکت کنند، از کارخانه چای‌سازی بازدید کنند و چای تازه بخرند.

احیای برند «چای ایران» با حمایت دولتی و خصوصی، می‌تواند سهم بازار داخلی را افزایش دهد و راه صادرات را باز کند. مشتری ایرانی اگر بداند چای لاهیجان از چای خارجی سالم‌تر و خوشمزه‌تر است، حاضر است قیمت بیشتری بپردازد.

تولید چای سبز و چای‌های طعم‌دار (با برگ گل محمدی، بهار نارنج و دارچین) می‌تواند بازار جدیدی از جوانان را جذب کند.

ایده‌های رسانه‌ای و محتوایی

یک ویدیوی ۴ دقیقه‌ای با نام «سبزترین صبح ایران» از باغ‌های چای لاهیجان تا استکان چای دم کرده. تصاویر هوایی از باغ‌های پلکانی و نمای نزدیک از دست‌های زنان گیلانی که برگ چای می‌چینند.

یک اینفوگرافیک از تفاوت چای لاهیجان با چای هند و سریلانکا از نظر طعم، رنگ، کافئین و مواد آنتی‌اکسیدان.

یک پادکست ۲۰ دقیقه‌ای با یک چایکار قدیمی لاهیجانی که از تاریخ ۱۰۰ ساله چای در ایران و روزهای اوجش می‌گوید.

یک موشن گرافیک کوتاه: «از برگ سبز تا چای سیاه؛ هنر هزار ساله چینی‌ها که در لاهیجان هم تکرار شد.»

فراخوان اقدام

اگر در صنعت غذایی، فروشگاه‌های زنجیره‌ای یا صادرات محصولات کشاورزی فعالیت می‌کنید، چای لاهیجان یک محصول با اصالت و خاطره‌انگیز است. با ما تماس بگیرید تا چای ناب و خوش‌عطر شمال ایران را با بسته‌بندی مدرن و گواهی اصالت به شما تحویل دهیم.

اگر هم یک مصرف‌کننده ایرانی هستید، از امروز چای لاهیجان را به چای‌های خارجی ترجیح دهید. هر استکان چای لاهیجان، عطر باران شمال و هنر زنانی است که با صبح زود از خواب بیدار می‌شوند تا شما صبحتان را خوش کنید.