این مقاله تحلیلی بر اساس یافته‌های پژوهش علمی منتشرشده در ژورنال JTEP (Journal of Tourism Economics and Policy) با عنوان «تلاش‌های دولت بحرین برای بازبازنمایی تصویر ملی از طریق میزبانی فرمول یک (۲۰۲۲–۲۰۲۴)» نوشته لیلی رحمدینی و منصور جنید تنظیم شده است:
۱. دیپلماسی ورزشی و تعاملات بین‌المللی
مسابقات فرمول یک با پخش در بیش از ۱۸۰ کشور و جذب افزون بر ۷۵۰ میلیون بیننده در هر فصل، یکی از فراگیرترین رویدادهای ورزشی جهان به‌شمار می‌رود. طبق الگوی دیپلماسی ورزشی استوارت موری، رویدادهای بزرگ بستری برای تعاملات فرادیپلماتیک و ایجاد روابط پایدار میان دولت‌ها، سازمان‌ها و فعالان غیردولتی فراهم می‌سازند.
بحرین که از سال ۲۰۰۴ میزبانی فرمول یک را آغاز کرده، در سال ۲۰۲۲ قرارداد میزبانی خود با شرکت مدیریت فرمول یک (FOM) را تا سال ۲۰۳۶ تمدید نمود. این تعامل بین‌المللی از طریق «پیست بین‌المللی بحرین» (BIC) هدایت می‌شود که پروموتر رسمی مسابقات بوده و تحت مالکیت شرکت هلدینگ «ممتازکات» (صندوق ثروت ملی بحرین) قرار دارد. این پیوند ساختاری نشان‌دهنده مشارکت مستقیم و برنامه‌ریزی‌شده نهادهای حاکمیتی در عرصه دیپلماسی ورزشی است.
۲. ابعاد داخلی؛ حکمرانی و توسعه صنعت گردشگری
در سطح داخلی، ادغام فرمول یک در «استراتژی ملی گردشگری بحرین ۲۰۲۲–۲۰۲۶» و برنامه بازسازی اقتصادی کشور، پایه اصلی سیاست‌گذاری این رویداد را تشکیل می‌دهد. این پژوهش با تکیه بر ابعاد «حکمرانی» و «گردشگری» در الگوی شش‌ضلعی برند ملی سایمون آنهولت، نحوه مدیریت این رویداد را تحلیل کرده است:
- بعد حکمرانی (Governance): ایجاد الگوی هم‌افزایی موسوم به «تیم بحرین» (Team Bahrain) که در آن پیست بین‌المللی بحرین با وزارت گردشگری، وزارت اطلاعات، وزارت بهداشت، پلیس فرودگاه، گمرک و سازمان گردشگری و نمایشگاه‌های بحرین (BTEA) هماهنگی یکپارچه‌ای برای برگزاری لوگستیک و امنیتی مسابقات دارد.
- بعد گردشگری (Tourism): راه‌اندازی کمپین‌های تبلیغاتی مانند «۲۰ سال یک کلاسیک مدرن» در سال ۲۰۲۴، توسعه دهکده هواداران (BIC Fan Village)، همکاری با توراپراتورهای بین‌المللی و بهره‌گیری از اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی برای معرفی جاذبه‌های گردشگری. داده‌های مؤسسه CoStar نشان می‌دهد نرخ اشغال هتل‌های منامه در آخر هفته‌های برگزاری مسابقات به ۸۷٪ تا ۹۶٪ رسیده است.
۳. چالش «ورزش‌شویی» و نبرد روایت‌ها
بخش مهمی از یافته‌های مقاله به مواجهه تلاش‌های برندسازی بحرین با انتقادات بین‌المللی اختصاص دارد. نهادهای حقوق بشری مانند عفو بین‌الملل، دیده‌بان حقوق بشر، سازمان BIRD و ARTICLE ۱۹ هم‌زمان با مسابقات، چالش‌های مدنی و وضعیت زندانیان سیاسی را مطرح کرده و اتهام «ورزش‌شویی» (Sportswashing)—یعنی بهره‌گیری از ورزش برای پوشش اخبار منفی—را وارد ساخته‌اند.
در مقابل، مدیریت فرمول یک و دولت بحرین تأکید کرده‌اند که میزبانی مسابقات می‌تواند نیروی مثبتی برای ایجاد منافع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. این پژوهش نشان می‌دهد که میزبانی رویدادهای بزرگ ورزشی الزاماً به یک تصویر یکنواخت منجر نمی‌شود، بلکه فضایی رقابتی میان روایت رسمی برندسازی کشور و روایت‌های منتقدانه بین‌المللی ایجاد می‌کند.
۴. پیام و آموزه‌ها برای برند ملی ایران
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که برندسازی ملی از طریق دیپلماسی ورزشی نیازمند هم‌راستایی کامل میان حکمرانی داخلی، استراتژی‌های گردشگری و مدیریت افکار عمومی بین‌المللی است. رویدادهای بزرگ ورزشی ظرفیت بالایی برای خلق ارزش افزوده اقتصادی و معرفی تصویر کشور دارند، اما موفقیت پایدار آن‌ها مستلزم پاسخ‌گویی هوشمندانه به حساسیت‌های رسانه‌ای و ایجاد تعادل میان بازنمایی رسانه‌ای و واقعیت‌های اجرایی است.
