مجمع جهانی اهل‌بیت (ع)؛ پرچمدار دیپلماسی دینی، تقریب مذاهب و ارتباطات فراملی
«مجمع جهانی اهل‌بیت (ع)» به عنوان یک سازمان بین‌المللی و غیردولتی (NGO)، یکی از کلیدی‌ترین ارکان دیپلماسی دینی، تقریب مذاهب اسلامی و توسعه شبکه ارتباطات فراملی در جهان اسلام به‌شمار می‌رود. این نهاد با داشتن گستره شبکه‌ای در بیش از ۱۳۰ کشور جهان، نقش محوری در ترویج معارف اصیل اسلامی، حمایت از حقوق مسلمانان و ارتقای قدرت نرم و برند تمدنی ایران ایفا می‌کند.
۱. تاریخچه و فلسفه شکل‌گیری
در اردیبهشت ۱۳۶۹، نخستین اجلاس جهانی پیروان اهل‌بیت (ع) با حضور بیش از ۳۰۰ تن از اندیشمندان و نخبگان جهان اسلام در تهران برگزار شد. در پایان این اجلاس و به پیشنهاد نخبگان شرکت‌کننده و موافقت رهبر معظم انقلاب اسلامی، مجمع جهانی اهل‌بیت (ع) در دی‌ماه ۱۳۶۹ رسماً به عنوان یک تشکل غیردولتی بین‌المللی بنیاد نهاده شد.
هدف اصلی از تأسیس این مجمع، ایجاد مرکزیت جهانی برای انسجام‌بخشی، حمایت فرهنگی و علمی از مسلمانان، ایجاد الفت میان فرق اسلامی و خروج جامعه اسلامی از مظلومیت رسانه‌ای بود.
۲. ارکان ساختاری و گستره جغرافیایی
- مجمع عمومی: عالی‌ترین نهاد سیاست‌گذاری متشکل از مراجع، علما، اندیشمندان و نخبگان مسلمان از بیش از ۱۰۰ کشور جهان که هر چهار سال یک‌بار در تهران گرد هم می‌آیند.
- شورای عالی: جمعی از دانشمندان و علمای برجسته منتخب مجمع عمومی که تصویب برنامه‌ها، بودجه و نظارت بر امور اجرایی را بر عهده دارند.
- دبیرکل: عالی‌ترین مقام اجرایی مجمع که اجرای مصوبات و راهبری فعالیت‌های بین‌المللی را مدیریت می‌کند.
- گستره جهانی: مجمع در حال حاضر دارای دفاتر، کانون‌ها و نهادهای پیوسته در بیش از ۱۳۰ کشور در آسیا، آفریقا، اروپا، آمریکا و اقیانوسیه است.
۳. محورهای کلیدی دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای مجمع
- تقریب مذاهب و تحکیم وحدت اسلامی: ایجاد هم‌افزایی، صلح و دوستی میان تمام فراد و مذاهب اسلامی و مقابله با جریانات افراطی و تفرقه‌افکن.
- شبکه رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی (خبرگزاری ابنا – ABNA): اداره خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) به زبان‌های مختلف جهت انعکاس رویدادهای جهان اسلام و شکستن سانسور رسانه‌ای.
- ترجمه و نشر بین‌المللی: ترجمه، چاپ و توزیع هزاران عنوان کتاب و نشریه به ده‌ها زبان زنده دنیا جهت پاسخ‌گویی به نیازهای فکری و معنوی مخاطبان جهانی.
- حمایت از نهادها، زنان و خانواده: تأسیس و پشتیبانی از انجمن‌های فرهنگی، کانون‌های بانوان، مدارس و مراکز خیریه در کشورهای مختلف.
۴. راهکارهای ارتقای نقش مجمع در برند ملی و تمدنی ایران
- دیپلماسی نخبگانی و دانشگاهی: تقویت ارتباط میان علمای حوزه و دانشگاه‌های ایران با مراکز پژوهشی و دینی جهان.
- توسعه دیپلماسی دیجیتال: استفاده از فناوری‌های جدید رسانه‌ای و پلتفرم‌های مجازی برای گفت‌وگوی بین‌ادیانی و بین‌المذاهبی.
- تثبیت شعار برند: معرفی ایران به عنوان «کانون وحدت، عقلانیت اسلامی، صلح و گفت‌وگوی تمدن‌ها».