«کمیته امداد امام خمینی (ره)» به عنوان یکی از نخستین و بزرگ‌ترین نهادهای حمایتی و عام‌المنفعه کشور، در ۱۴ اسفند ۱۳۵۷ (تنها ۲۲ روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی) به فرمان مستقیم حضرت امام خمینی (ره) تأسیس شد. این نهاد با هدف پشتیبانی از محرومان، مستضعفان و با محوریت «حفظ کرامت انسانی» و «توانمندسازی خانواده‌ها» تشکیل گردید و طی چهار دهه گذشته به یکی از ارکان اصلی نظام تأمین اجتماعی کشور تبدیل شده است.
۱. تاریخچه و سیر تحول قانونی
- ریشه‌های پیش از انقلاب (۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷): سابقه اولیه امدادگری به سال‌های ۱۳۴۲–۱۳۴۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که یاران امام خمینی (ره) مأمور رسیدگی به خانواده‌های زندانیان سیاسی و نیازمندان مبارز شدند.
- تأسیس و استقرار تشکیلات (۱۳۵۷ تا کنون): در ۱۴ اسفند ۱۳۵۷ به عنوان دومین نهاد انقلابی تاسیس شد. اساسنامه آن در سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۹۴ با تأکید بر توانمندسازی، خودکفایی و پایداری مشاغل خرد تجدید ساختار یافت.
۲. رویکرد توانمندسازی و خودکفایی
- انتقال از حمایت محض به تولیدگری: تمرکز اصلی کمیته امداد بر اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه اشتغال‌زایی، آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای، مشاوره شغلی و ایجاد مشاغل خانگی و روستایی است.
- طرح‌های نوآورانه در مناطق محروم: اجرای پروژه‌های انرژی پاک (نیروگاه‌های خورشیدی خانگی) جهت خروج مددجویان از چرخه فقر و تبدیل آنان به سهام‌داران و تولیدکنندگان انرژی.
۳. خدمات جامع اجتماعی و فرهنگی
- مسکن و پوشش‌های بیمه‌ای: ساخت، تعمیر و مقاوم‌سازی مسکن روستایی و شهری و ارائه بیمه‌های درمان و خدمات پایه.
- پشتیبانی تحصیلی و نخبگانی: حمایت از صدها هزار دانش‌آموز، دانشجویان و نخبگان علمی تحت پوشش جهت شکوفایی استعدادها.
- ترویج سنت‌های حسنه: سامان‌دهی صندوق‌های صدقات، زکات، طرح‌های اکرام ایتام و محسنین جهت جلب مشارکت‌های مردمی.