این کلیسا به نام استپانوس مقدس، اولین شهید راه مسیحیت، نام‌گذاری شده است. استپانوس در سال ۳۶ میلادی در اورشلیم به اتهام بیان سخنانی بر خلاف شریعت یهود سنگسار شد و از همین رو کلیساهای زیادی در سراسر جهان با همین نام وجود دارد . تاریخ بنای کلیسا محل بحث است؛ برخی آن را به اوایل مسیحیت و برخی به دوره صفویه نسبت می‌دهند، اما شیوه معماری و تزئینات آن نشان می‌دهد که بین قرن چهارم تا ششم هجری (دهم تا دوازدهم میلادی) ساخته شده است . این کلیسا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.
ویژگی‌های معماری و فضایی:
موقعیت دره‌ای: در روستای متروکه «دره شام» و در قلب کوه‌ها و طبیعت سرسبز قرار دارد .
حصار: حصاری سنگی با باروی بلند، هفت برج نگهبانی و پنج پشت‌بند استوانه‌ای شبیه دژهای دوره ساسانی .
عناصر شاخص: برج ناقوس با نقوش برجسته فرشته، صلیب و ستاره هشت‌پر؛ درِ ورودی منبت‌کاری‌شده با بیش از هزار قطعه چوب .
گنبد: پوشش هرمی با سی و دو پهلو بر روی پلان ستاره‌شکل شانزده‌پر .
آیین‌ها و تجربه زیارتی:
زیارت توسط ارامنه و مسیحیان؛ این مکان از احترام ویژه‌ای نزد پیروان سایر ادیان نیز برخوردار است .
بازدید تاریخی-فرهنگی برای گردشگران علاقه‌مند به معماری و تاریخ.
ارزش برای بانک برند:
«دومین کلیسای مهم ارامنه ایران»؛ نمونه‌ای از تلفیق معماری اورارتو، اشکانی و رومی در قالب «سبک ارمنی» . مناسب برای روایت «معماری مقدس در مرز ایران و ارمنستان».