پرویز جلایر

پرویز جلایر، وزنه‌بردار نامدار ایرانی و دارنده مدال نقره المپیک، یکی از چهره‌های شاخص وزنه‌برداری ایران در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ است که با شکستن انحصار وزنه‌برداران اروپای شرقی، به نخستین مدال نقره تاریخ وزنه‌برداری ایران در المپیک دست یافت.

جلایر متولد ۴ آبان ۱۳۱۸ (۶ اکتبر ۱۹۳۹) در محله بازارچه نایب‌السلطنه تهران بود و در ۱۵ تیر ۱۳۹۸ (۶ ژوئیه ۲۰۱۹) در ۷۹ سالگی بر اثر بیماری گوارشی درگذشت . او ورزش را ابتدا با کشتی در باشگاه نیرو آغاز کرد، اما به دلیل علاقه به وزنه‌برداری، این رشته را زیر نظر امیرحسن فردوس ادامه داد . جلایر در سال ۱۳۴۰ در ۲۲ سالگی قهرمان کشور شد و سپس برای المپیک ۱۹۶۴ توکیو انتخاب شد و در آن مسابقات به مقام هفتم رسید .

نقطه عطف کارنامه او در بازی‌های آسیایی ۱۹۶۶ بانکوک رقم خورد؛ جایی که در دسته ۶۷.۵ کیلوگرم به مدال طلا رسید . در همان سال، در مسابقات جهانی برلین شرقی نیز به مدال برنز دست یافت و نخستین مدال جهانی تاریخ وزنه‌برداری ایران در دسته‌های بالاتر از خروس‌وزن را کسب کرد . یک سال بعد، در سال ۱۹۶۷ در تهران، رکورد جهانی حرکت دوضرب را با مهار وزنه ۱۶۹ کیلوگرم جابه‌جا کرد؛ رکوردی که پیش از آن در اختیار وزنه‌بردار شوروی بود .

اوج دوران ورزشی جلایر در المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی بود. او در دسته ۶۷.۵ کیلوگرم با مجموع ۴۲۲.۵ کیلوگرم به مدال نقره رسید و پس از والدمار باژانفسکی لهستانی بر سکوی دوم ایستاد . این مدال، در کنار طلای محمد نصیری، تنها مدال‌های کاروان ایران در آن دوره از بازی‌ها بود . پس از بازنشستگی از میادین، جلایر سال‌ها به عنوان مربی، داور بین‌المللی و مدیر در فدراسیون وزنه‌برداری ایران فعالیت کرد و مدتی نیز ریاست این فدراسیون را بر عهده داشت .

نکته برای برند ملی: روایت جلایر، روایت «شکستن انحصار» است. او در دورانی که وزنه‌برداری جهان تحت سلطه شوروی و لهستان بود، به مدال نقره المپیک و برنز جهان رسید و رکورد جهانی را در دسته‌ای ثبت کرد که پیش از او هیچ ایرانی به آن نرسیده بود. این ترکیب—«قهرمانی در سایه قدرت‌های شرق» و «تداوم خدمت پس از بازنشستگی»—در کنار مسیر او از باشگاه محلی تهران تا سکوی جهانی، می‌تواند در تقویت تصویر «جسارت» و «تخصص» در برند ملی ایران مورد توجه قرار گیرد.

جدول خلاصه بیوگرافی