نقش رستم در ۶ کیلومتری شمال غرب تخت جمشید، نه فقط یک نقش برجسته، بلکه یک گورستان باستانی است. آرامگاه چهار شاه هخامنشی (داریوش بزرگ، خشایارشا، اردشیر یکم، داریوش دوم) در دل کوه کنده شده. اما پایین آرامگاه‌ها، نقش برجسته‌های ساسانی خودنمایی می‌کند.
بزرگترین و مهمترین نقش برجسته نقش رستم، تاجگذاری اردشیر بابکان (بنیانگذار ساسانی) است. اردشیر سوار بر اسب، از اهورامزدا (خدای زرتشتیان) حلقه قدرت می‌گیرد. در زیر سم اسب اردشیر، اردوان پنجم (آخرین شاه اشکانی) نقش بر زمین است. این نقش برجسته، اولین سند تاریخی از پیروزی ساسانیان بر اشکانیان است.
نقش رستم چندین نقش برجسته دیگر هم دارد: پیروزی شاپور یکم بر والرین (امپراتور روم)، تاجگذاری بهرام یکم، تاجگذاری بهرام دوم، و نبرد هرمز دوم. هر کدام داستانی از قدرت و شکوه ساسانیان را روایت می‌کند.
تنگ چوگان در کازرون (استان فارس) اما فرق می‌کند. در یک تنگه باریک، شش نقش برجسته بزرگ از شاپور یکم و شاپور دوم و اردشیر بابکان حک شده. معروفترین آنها، نقش شاپور یکم بر روی اسب است که والرین (امپراتور روم) را اسیر نشان می‌دهد. والرین زانو زده و از شاپور امان می‌خواهد. این نقش برجسته نماد تحقیر روم توسط ایران است.
طاق بستان در کرمانشاه اما یک استثناست. نه نقش برجسته روی صخره، که یک طاق سنگی کنده شده در دل کوه. سه طاق بزرگ با نقش برجسته‌های شکارگاه. تاجگذاری اردشیر دوم، شکار گراز توسط شاپور سوم، شکار گوزن توسط خسرو پرویز. طاق بستان را یکی از زیباترین آثار سنگی ایران می‌دانند.
این سه مجموعه، سالانه هزاران گردشگر داخلی و خارجی را جذب می‌کنند. اما هنوز زیرساخت‌های گردشگری ضعیف است و در جهان ناشناخته.
ارقام و مستندات
نقش رستم با ۸ نقش برجسته ساسانی و ۴ آرامگاه هخامنشی، یکی از مهمترین مجموعه‌های تاریخی ایران است.
نقش برجسته شاپور یکم در تنگ چوگان، اولین تصویر از اسارت یک امپراتور روم توسط ایرانیان است.
طاق بستان با ۳ طاق سنگی و بزرگترین نقش برجسته شکارگاهی ایران، در فهرست میراث ملی ایران ثبت شده است.
هر سه مجموعه در فهرست میراث ملی ایران ثبت شده‌اند.
چالش‌ها و موانع
نخستین مشکل، فرسایش سنگ‌ها بر اثر باران اسیدی و آلودگی هوا است. نقش رستم و تنگ چوگان در مناطق صنعتی قرار ندارند، اما طاق بستان در نزدیکی شهر کرمانشاه است و آلودگی هوا به آن آسیب می‌زند.
دوم، نبود زیرساخت‌های گردشگری استاندارد. نقش رستم پارکینگ دارد، اما سرویس بهداشتی و مرکز بازدیدکنندگان ندارد. تنگ چوگان راه دسترسی آسفالت ندارد. طاق بستان امکانات بهتری دارد اما کافی نیست.
سوم، خطر تخریب عمدی و غیرعمدی. بعضی از نقش برجسته‌ها در معرض خط و نشان نوشتن توسط گردشگران هستند.
چهارم، نبود برندسازی قدرتمند. این نقش برجسته‌ها در جهان ناشناخته هستند.
فرصت‌ها و راهکارها
بازار جهانی گردشگری تاریخی و باستان‌شناسی سالانه ده‌ها میلیارد دلار است. نقش برجسته‌های ساسانی با داستان پیروزی بر امپراتوری روم، می‌توانند گردشگران اروپایی را جذب کنند.
سرمایه‌گذاری در ساخت سایبان برای محافظت از نقش برجسته‌ها در برابر باران و آفتاب.
ایجاد اپلیکیشن واقعیت افزوده برای نشان دادن نقش برجسته‌ها به صورت سه‌بعدی و داستان هر کدام.
برگزاری تورهای باستان‌شناسی با راهنماهای متخصص.
برندسازی نقش برجسته‌های ساسانی به عنوان «تاریخ ایران روی سنگ» و «پیروزی بر روم در دل کوهستان».
ایده‌های رسانه‌ای و محتوایی
یک ویدیوی ۳ دقیقه‌ای با نام «تاریخ ایران روی سنگ» از نقش رستم تا طاق بستان، با نمای نزدیک از جزئیات نقش برجسته‌ها.
یک اینفوگرافیک از نقش برجسته‌های اصلی و داستان هر کدام.
یک پادکست ۲۵ دقیقه‌ای با یک باستان‌شناس که سال‌ها روی این نقش برجسته‌ها کار کرده است.
یک موشن گرافیک کوتاه: «نقش برجسته‌های ساسانی، تاریخ ۱۷۰۰ ساله ایران روی سنگ (انیمیشن ۹۰ ثانیه‌ای)»
فراخوان اقدام
ما به عنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه برندسازی ملی و بازاریابی گردشگری، آماده ارائه مشاوره، طراحی بسته‌های تور، استراتژی بازاریابی و برندینگ به سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه گردشگری تاریخی فارس و کرمانشاه هستیم. اگر می‌خواهید تاریخ ۱۷۰۰ ساله پیروزی ایران بر روم را به جهان نشان دهید، با ما تماس بگیرید.