«فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران» عالی‌ترین نهاد حاکمیتی کشور در حوزه سیاست‌گذاری، مطالعات بنیادین، نقد و احیای هنر اسلامی و ملی است. این نهاد بر اساس مصوبه جلسه ۴۳۹ مورخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی تأسیس شد و دارای شخصیت حقوقی مستقل و وابسته به نهاد ریاست جمهوری است. فرهنگستان هنر با بهره‌گیری از ظرفیت برجسته‌ترین استادان، پژوهشگران و هنرمندان در قالب ۸ گروه تخصصی، پژوهشکده هنر و موسسات تابعه، نقش‌آفرین اصلی در جریان‌سازی هنری و ارتقای برند فرهنگی و قدرت نرم ایران است.
۱. اهداف و وظایف راهبردی (ماده ۱ و ۲ اساسنامه)
- پاسداری از میراث هنر اسلامی و ملی: حفظ، احیا و توسعه هنرهای سنتی، اسلامی و محلی.
- سیاست‌گذاری و راهبردنگاری: پیشنهاد سیاست‌های کلان هنری کشور، ارزیابی سالانه شاخص‌های توسعه هنری و شناسایی کاستی‌های نظام آموزشی هنر.
- توسعه نظریه و نقد هنری: مطالعه نظریه‌های جدید هنر با ابتنا بر مبانی اسلامی-ایرانی، گسترش نقد هنری و مباحث زیبایی‌شناختی.
- فقه هنر: همکاری با حوزه‌های علمیه و علمای دینی در شناخت زمینه‌ها و مبانی فقهی هنر.
- دیپلماسی هنری: پیشنهاد سیاست‌گذاری جهت ارتباط جوامع هنری ایران با جهان و گسترش مبادلات بین‌المللی.
۲. ارکان ساختاری و گروه‌های تخصصی هشت‌گانه
- ارکان: ریاست عالیه (رئیس‌جمهور)، هیئت امنای مشترک فرهنگستان‌ها، مجمع عمومی، رئیس فرهنگستان و شورای تخصصی.
- گروه‌های تخصصی: ۱) هنرهای تجسمی، ۲) معماری و شهرسازی، ۳) موسیقی، ۴) نمایش و ادبیات نمایشی، ۵) سنت‌های هنری و صنایع دستی، ۶) سینما، ۷) چندرسانه‌ای، ۸) فلسفه هنر.
۳. موسسات و مراکز تخصصی وابسته
- پژوهشکده هنر: کانون اصلی مطالعات بنیادین، نظریه‌پردازی و پروژه‌های کلان پژوهشی هنر.
- مؤسسه فرهنگی هنری صبا: نگارخانه و مجموعه رویدادگاهی بزرگ کشور برای برگزاری جشنواره‌های ملی و بین‌المللی (نظیر بخش‌های رقابتی جشنواره تجسمی فجر).
- موزه هنرهای معاصر فلسطین: کانون نمایشگاهی و هنری پایداری، مقاومت و هنر جهان اسلام.
- مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری (متن): مرکز تخصصی انتشار کتب، دانشنامه‌ها و ترجمه‌های فاخر هنری.
- کتابخانه تخصصی و مرکز اسناد: مخزن عظیم منابع هنری با بیش از ۱۰۰ هزار جلد کتاب تخصصی.