دانشگاه شهید چمران اهواز

شناسنامه برند ملی

تاریخچه و هویت

دانشگاه شهید چمران اهواز، که ریشه آن به سال ۱۳۳۴ و تأسیس دانشکده کشاورزی با پذیرش ۴۰ دانشجو بازمی‌گردد، به عنوان بزرگ‌ترین مرکز آموزش عالی و قطب علمی جنوب‌غرب ایران شناخته می‌شود . پیشینه تاریخی این منطقه به دانشگاه جندی‌شاپور باستان (تأسیس ۵۳۰ میلادی) بازمی‌گردد که یکی از قدیمی‌ترین مراکز علمی جهان محسوب می‌شود . این دانشگاه در دوران جنگ تحمیلی به عنوان پایگاه اصلی شهید دکتر مصطفی چمران و ستاد جنگ‌های نامنظم فعالیت می‌کرد و پس از شهادت او، نامش به دانشگاه شهید چمران تغییر یافت . در مرداد ۱۴۰۴، وزارت علوم این دانشگاه را رسماً در جمع دانشگاه‌های سطح یک کشور قرار داد .

چهره‌های برجسته و پژوهشگران شاخص

• ۱۴ عضو هیئت علمی و دانش‌آموخته در فهرست ۲٪ دانشمندان برتر جهان (۲۰۲۵): بر اساس به‌روزرسانی پایگاه استنفورد در سپتامبر ۲۰۲۵، افرادی مانند دکتر حمید محمدصدیقی، دکتر سیدمحمد صفی‌الدین اردبیلی، دکتر غلامرضا اکبری‌زاده، دکتر احسان شاکرزاده، دکتر مهدی جامعی، دکتر عباس پارسایی و دکتر ناهید پوررضا در این فهرست قرار گرفتند .

• استادان نمونه کشوری: دکتر حمیدرضا غفوری (۱۴۰۲)، دکتر علیرضا کیاست (۱۴۰۳)، دکتر امید علی کرمزاده و دکتر نسرین ارشدی در فهرست استادان نمونه کشوری دانشگاه قرار دارند .

• دکتر یدالله مهرعلی‌زاده (استاد علوم تربیتی): محقق برگزیده وزارت علوم در گروه علوم انسانی (۱۳۸۶)، پژوهشگر برگزیده استان خوزستان (۱۳۸۷ و ۱۳۸۸)، عضو کمیسیون ملی یونسکو در ایران و مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان شبکه‌گستران جندی‌شاپور .

مقالات و دستاوردهای علمی

• رتبه‌بندی THE World University Rankings ۲۰۲۶: بازه ۱۲۰۱-۱۵۰۰ جهان .

• رتبه‌بندی موضوعی THE ۲۰۲۶: مهندسی، تولید و ساخت (۶۰۱-۸۰۰)؛ علوم زیستی (۸۰۱-۱۰۰۰)؛ علوم طبیعی، ریاضیات و آمار (۱۰۰۱-۱۲۵۰) .

• رتبه‌بندی موضوعی U.S. News ۲۰۲۷: منابع آب رتبه ۱۸۲ جهان (بهترین رتبه موضوعی دانشگاه) .

• داده‌های OpenAlex (سپتامبر ۲۰۲۶): ۱۵,۰۸۵ مقاله نمایه‌شده، ۳۶۸,۰۷۴ استناد، h-index ۱۵۶ .

• رتبه پژوهشی داخلی: بر اساس گزارش معاون اداری-مالی دانشگاه (مهر ۱۴۰۵)، این دانشگاه از نظر رتبه پژوهشی جزو ۱۵ دانشگاه برتر کشور است .

• اعتبارات پژوهشی: ۲۳۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۵ که به طور کامل جذب شد و پیش‌بینی افزایش به ۶۰۰ میلیارد تومان .

نکته مهم درباره رتبه علمی: یک گزارش انتقادی در فروردین ۱۴۰۴ (پیش از تغییر مدیریت) از سقوط ۱۱ پله‌ای این دانشگاه در ارزیابی ISC و قرار گرفتن در رتبه ۲۰ کشوری خبر داده بود . با این حال، در مرداد ۱۴۰۴ دانشگاه توانست با ارزیابی مجدد وزارت علوم، جایگاه سطح یک را کسب کند که نشان‌دهنده روند بهبود در شاخص‌های ارزیابی است .

زیرساخت‌ها و دانشکده‌ها

• دانشکده‌ها: ۱۸ دانشکده شامل مهندسی، مهندسی عمران و معماری، مهندسی صنعتی شهدای هویزه، علوم، علوم ریاضی و کامپیوتر، علوم زمین، کشاورزی، آب و محیط زیست، دامپزشکی، ادبیات و علوم انسانی، الهیات و معارف اسلامی، اقتصاد و علوم اجتماعی، حقوق و علوم سیاسی، علوم تربیتی و روان‌شناسی، علوم ورزشی، هنر، باستان‌شناسی (در شوش) و پردیس بین‌الملل .

• گروه‌ها و رشته‌ها: ۷۰ گروه آموزشی و ۱۵۰ رشته/گرایش ؛ در گزارش دیگری ۳۳۳ رشته در دانشگاه و پردیس بین‌الملل ذکر شده است .

• دانشجویان و هیئت علمی: حدود ۱۴,۵۰۰ دانشجو (بر اساس داده THE: ۱۳,۳۵۱ دانشجو )؛ بیش از ۶۰۰ عضو هیئت علمی .

• مراکز تحقیقاتی: ۱۶ مرکز تحقیقات تخصصی شامل مرکز تحقیقات فولاد، صنعت نفت و پتروشیمی که با مشارکت صنایع ایجاد شده‌اند .

• آزمایشگاه مرکزی: با زیربنای ۲,۰۵۰ متر مربع (افتتاح ۱۳۸۴)، دارای گواهی تأیید صلاحیت به عنوان آزمایشگاه همکار سازمان استاندارد؛ انجام آزمایش کالاهای اساسی وارداتی در این مرکز .

• کتابخانه مرکزی: زیربنای ۱۵,۰۰۰ متر مربع در پنج طبقه، با بیش از ۱۵۵,۰۰۰ نسخه کتاب فارسی و لاتین .

• زیرساخت جدید (۱۴۰۴): بهره‌برداری از «آزمایشگاه تخصصی شیمی و پتروشیمی» و «مرکز تحقیقات ملی حفاری» با افزودن ۴,۸۰۰ متر مربع به فضای کمک‌آموزشی .

• اکوسیستم فناوری: پردیس علم و فناوری، مرکز رشد، و نخستین فضای کار اشتراکی دانشگاه با عنوان «اینوهاب» .

• بین‌المللی‌سازی: ایجاد چهار شعبه مرکز آموزش زبان فارسی در نجف، بغداد، العماره و بصره (عراق)؛ هدف‌گذاری جذب ۲,۰۰۰ دانشجوی خارجی جدید در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ .

چرا در دسته دانشگاه‌های برند ملی قرار می‌گیرد

دانشگاه شهید چمران اهواز، بزرگ‌ترین دانشگاه جامع جنوب‌غرب ایران با نزدیک به هفت دهه قدمت، در سال ۱۴۰۴ موفق به کسب جایگاه دانشگاه سطح یک کشور شد . جایگاه برند ملی آن بر پایه سه مؤلفه متمایز بنا شده است: نخست، پیوند تاریخی با هویت ملی و دفاع مقدس—این دانشگاه مقر اصلی شهید دکتر مصطفی چمران و ستاد جنگ‌های نامنظم بود و نام آن یادآور رشادت‌های ملی است . دوم، نقش محوری در اکوسیستم صنعتی خوزستان: با ۱۶ مرکز تحقیقاتی تخصصی (فولاد، نفت، پتروشیمی) و همکاری پژوهشی با صنایع کلان استان، این دانشگاه عملاً بازوی علمی توسعه صنعتی جنوب‌غرب کشور است . سوم، جهش زیرساختی و بین‌المللی اخیر: از بهره‌برداری آزمایشگاه‌های تخصصی جدید و مرکز تحقیقات ملی حفاری تا ایجاد شعب آموزش زبان فارسی در عراق و هدف‌گذاری جذب هزاران دانشجوی خارجی، نشان‌دهنده مسیر رشد آگاهانه و آینده‌نگر است . با وجود افت و خیزهای رتبه‌بندی در سال‌های گذشته ، کسب مجدد جایگاه سطح یک و حضور ۱۴ پژوهشگر در فهرست ۲٪ برتر جهان ، ظرفیت بالای آن را برای بازگشت به صف نخست نشان می‌دهد. به همین دلیل، این دانشگاه باید در ردیف سی و چهارم بانک اطلاعاتی برند ملی قرار گیرد: نماد «آموزش عالی جامع و پیوند صنعت-دانشگاه در جنوب‌غرب ایران» و میراث‌دار نام شهید چمران در عرصه علم و فناوری.