عنوان برند: جایزه بین‌المللی فارابی
عنوان انگلیسی: Farabi International Award
حوزه فعالیت: علوم انسانی و اسلامی، فلسفه و مطالعات اجتماعی
دسته اصلی در بانک برند ملی ایران: نهادهای برندسازی ملی
زیرگروه پیشنهادی: جوایز و رویدادهای بین‌المللی اعتبارآفرین ایران
نوع موجودیت: جایزه علمی و پژوهشی
کشور مبدأ: جمهوری اسلامی ایران
سال آغاز فعالیت: ۱۳۸۶ خورشیدی (۲۰۰۷ میلادی)
نهاد متولی: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
معرفی و شناسنامه برند
جایزه بین‌المللی فارابی یکی از جوایز علمی ایران در حوزه علوم انسانی و اسلامی است که با هدف شناسایی، تقدیر و حمایت از پژوهشگران و آثار علمی برجسته در این حوزه بنیان‌گذاری شده است. این جایزه به نام ابونصر فارابی، فیلسوف برجسته ایرانی در تاریخ اندیشه اسلامی، نام‌گذاری شده و بر توسعه پژوهش، ارتقای جایگاه علوم انسانی و تقویت تعاملات علمی و فکری تمرکز دارد.
جایزه فارابی با توجه به ظرفیت‌های علمی، فلسفی و فرهنگی ایران، بستری برای معرفی پژوهش‌های برجسته در حوزه‌هایی نظیر فلسفه، کلام، علوم اجتماعی، مطالعات تاریخی، علوم سیاسی، حقوق، اقتصاد، علوم تربیتی و مطالعات اسلامی فراهم می‌کند. بخش بین‌المللی این جایزه نیز زمینه شناسایی و تقدیر از آثار و پژوهشگران خارج از کشور را در چارچوب ضوابط رسمی جایزه فراهم می‌سازد.
این جایزه از منظر برند ملی، ظرفیت ایران برای مشارکت در تولید دانش، گفت‌وگوی علمی و معرفی میراث فکری و پژوهشی خود در عرصه بین‌المللی را بازنمایی می‌کند.
مأموریت و اهداف راهبردی
- شناسایی و تقدیر از آثار و پژوهشگران برجسته علوم انسانی و اسلامی.
- تقویت جایگاه پژوهش‌های نظری و کاربردی در توسعه علمی و اجتماعی.
- حمایت از تولید دانش و ارتقای کیفیت پژوهش در حوزه علوم انسانی.
- ایجاد زمینه تعامل و تبادل علمی میان پژوهشگران ایرانی و بین‌المللی.
- معرفی ظرفیت‌های فلسفی، فکری و فرهنگی ایران در عرصه جهانی.
- کمک به توسعه گفت‌وگوی علمی میان سنت‌های فکری و فرهنگی گوناگون.
حوزه‌های فعالیت
حوزه فعالیت جایزه فارابی، علوم انسانی و اسلامی را در بر می‌گیرد و می‌تواند موضوعاتی مانند موارد زیر را شامل شود:
- فلسفه، منطق و حکمت اسلامی.
- کلام، ادیان و مطالعات اسلامی.
- تاریخ، فرهنگ و تمدن.
- علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی.
- علوم سیاسی و روابط بین‌الملل.
- حقوق، اقتصاد و مدیریت.
- علوم تربیتی و روان‌شناسی.
- زبان، ادبیات و مطالعات فرهنگی.
فهرست دقیق رشته‌ها، گروه‌های علمی و ضوابط پذیرش آثار باید با فراخوان رسمی هر دوره تطبیق داده شود.
جایگاه در حکمرانی برند ملی ایران
جایزه بین‌المللی فارابی در معماری حکمرانی برند ملی، در حوزه دیپلماسی فکری و فرهنگی قرار می‌گیرد. برخلاف جوایز متمرکز بر فناوری یا نوآوری صنعتی، ارزش راهبردی آن بیشتر در معرفی ظرفیت‌های اندیشه‌ورزی، پژوهش‌های انسانی و میراث علمی ایران است.
جایگاه این جایزه در حکمرانی برند ملی را می‌توان در سه سطح بررسی کرد:
۱. اعتبار علمی و فکری: حمایت از پژوهش‌های برجسته و فراهم‌کردن امکان معرفی آن‌ها در محیط‌های علمی.
۲. دیپلماسی فرهنگی و فکری: ایجاد فرصت برای ارتباط میان پژوهشگران و سنت‌های فکری مختلف و گسترش گفت‌وگوی علمی.
۳. هویت و تصویر ملی: بازنمایی ظرفیت‌های علمی و فلسفی ایران و نقش آن در تاریخ و تحولات علوم انسانی و اسلامی.
ارزش راهبردی برای برند ملی
- هویت علمی و فرهنگی: پیوند با میراث فلسفی و فکری فارابی و سنت علوم انسانی در ایران.
- اعتبار پژوهشی: ایجاد بستری برای شناسایی آثار برجسته و پژوهش‌های اثرگذار.
- دیپلماسی فکری: تقویت ظرفیت ارتباط علمی و گفت‌وگو میان پژوهشگران کشورهای مختلف.
- معرفی توان علمی کشور: بازنمایی ظرفیت‌های دانشگاهی و پژوهشی ایران در علوم انسانی و اسلامی.
- تنوع برند ملی: تکمیل تصویر ایران در کنار برندهای علمی و فناورانه با تأکید بر اندیشه، فرهنگ و دانش انسانی.
شاخص‌های پیشنهادی ارزیابی برند
برای سنجش اعتبار و اثرگذاری بین‌المللی جایزه فارابی، شاخص‌های زیر پیشنهاد می‌شود:
- تعداد آثار و پژوهشگران غیرایرانی شرکت‌کننده.
- تنوع جغرافیایی و نهادی مشارکت‌کنندگان.
- اعتبار علمی داوران و اعضای هیئت‌های تخصصی.
- کیفیت علمی، نوآوری و میزان استناد به آثار برگزیده.
- میزان پوشش جایزه در رسانه‌ها و نشریات تخصصی بین‌المللی.
- تعداد همکاری‌های علمی مشترک شکل‌گرفته در ارتباط با جایزه.
- میزان شناخت جایزه در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی خارج از ایران.
- سهم آثار و پژوهشگران برگزیده در توسعه مباحث علمی و فکری فرامرزی.
جمع‌بندی و پیشنهاد ثبت
جایزه بین‌المللی فارابی به دلیل تمرکز بر علوم انسانی و اسلامی، سابقه نهادی و ظرفیت بالقوه آن در توسعه دیپلماسی فکری و فرهنگی، گزینه‌ای مناسب برای بررسی و ثبت در بانک برند ملی ایران است.
پیشنهاد می‌شود این جایزه در دسته «نهادهای برندسازی ملی» و زیرگروه «جوایز و رویدادهای بین‌المللی اعتبارآفرین ایران» قرار گیرد. کارکرد اصلی آن در این معماری، معرفی ظرفیت‌های علمی و فکری ایران، تقویت گفت‌وگوی علمی بین‌المللی و کمک به بازنمایی وجه فرهنگی و اندیشه‌ای برند ملی است.
با این حال، میزان اعتبار بین‌المللی جایزه باید بر اساس شواهد مستقلی مانند مشارکت خارجی، کیفیت داوری، شناخت علمی و بازتاب بین‌المللی سنجیده شود و نباید صرف عنوان «بین‌المللی» را معادل اعتبار جهانی تلقی کرد.
نهاد متولی: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وبسایت مرجع: https://farabiaward.ir/
یادداشت ثبت: سال آغاز فعالیت، نام رسمی نهاد برگزارکننده و حوزه‌های دقیق پذیرش آثار باید پیش از انتشار نهایی با اطلاعات رسمی جایزه تطبیق داده شوند.