یزد را شهر بادگیرها می‌نامند. بالای هر خانه قدیمی، یک یا چند مناره باریک و بلند دیده می‌شود که با دیوارهای خشتی و تزئینات هندسی. اینها بادگیرند. کولرهای آبی هزار سال پیش. وقتی بیرون هوا ۴۰ درجه است، داخل خانه ۲۵ درجه. بدون برق، بدون صدا، بدون هزینه.
بادگیر چطور کار می‌کند؟ بادگیرها را در جهتی می‌سازند که باد غالب شهر از آن方向 وارد شود. در یزد، باد غالب از سمت شمال غرب می‌وزد. سوراخ‌های بادگیر در آن سمت باز است. باد از سوراخ‌ها وارد کانال بادگیر می‌شود و به پایین، روی حوض آب می‌رسد. باد روی آب که عبور می‌کند، خنک و مرطوب می‌شود و از طریق کانال‌هایی که در دیوارها تعبیه شده، به اطاق‌های خانه می‌رود. هوای گرم داخل خانه از طریق بادگیرهای کوچکی که در طرف دیگر سقف تعبیه شده خارج می‌شود.
بلندترین بادگیر جهان در یزد است. بادگیر باغ دولت‌آباد با ۳۳ متر ارتفاع. در طبقه همکف باغ، حوض آب بزرگی است و بادگیر ۳۳ متری روی آن ساخته شده. وقتی باد می‌وزد، هوای خنک در تمام عمارت می‌پیچد. در تابستان که دمای یزد به ۴۰ درجه می‌رسد، داخل باغ دولت‌آباد خنک و دلپذیر است.
بادگیرها فقط در ایران ساخته نشده‌اند. در مصر و امارات و بحرین هم بادگیر هست. اما ایرانی‌ها آن را اختراع کردند و به بلوغ رساندند. بادگیر یزدی با بادگیر مصری خیلی فرق دارد. ایرانی‌ها بادگیر را چهارطرفه، هشت‌طرفه، حتی دایره‌ای ساختند تا باد از هر جهت که وزید، استفاده شود. بادگیرهای یزد به مراتب بلندتر و پیچیده‌تر از بادگیرهای دیگر کشورها هستند.
ارقام و مستندات
یزد بیش از ۷۰۰ بادگیر دارد که بیشتر آنها در بافت تاریخی شهر قرار دارند.
بلندترین بادگیر جهان با ارتفاع ۳۳ متر، در باغ دولت‌آباد یزد قرار دارد.
بادگیرها در فهرست میراث جهانی یونسکو (بافت تاریخی یزد که در سال ۲۰۱۷ ثبت شد) قرار دارند.
دمای داخل خانه‌های دارای بادگیر تا ۱۵ درجه کمتر از دمای بیرون است.
چالش‌ها و موانع
نخستین مشکل، تخریب و فرسایش است. بسیاری از بادگیرها در اثر بی‌توجهی، عدم مرمت، و باران‌های اسیدی در حال تخریب هستند. بعضی از بادگیرها فرو ریخته و بعضی دیگر در آستانه فرو ریختن هستند.
دوم، نبود زیرساخت‌های گردشگری برای بازدید از بادگیرها. دسترسی به پشت بام خانه‌ها برای دیدن بادگیرها از نزدیک، برای گردشگران سخت است. بیشتر خانه‌ها شخصی هستند و اجازه ورود نمی‌دهند. فقط چند خانه معدود به اقامتگاه بوم‌گردی تبدیل شده‌اند که گردشگران می‌توانند از پشت بام آنها بادگیرها را ببینند.
سوم، نبود راهنماهای حرفه‌ای که نحوه کار بادگیر را به زبان ساده برای گردشگران خارجی توضیح دهند.
چهارم، نبود برندسازی قدرتمند. بادگیرهای یزد در جهان ناشناخته هستند، در حالی که بادگیرهای مصری و اماراتی با بودجه‌های هنگفت تبلیغاتی برندسازی شده‌اند.
فرصت‌ها و راهکارها
بازار جهانی گردشگری معماری و تاریخ علم و فناوری سالانه ده‌ها میلیارد دلار است. بادگیرهای یزد به عنوان اولین سیستم تهویه مطبوع جهان، می‌توانند گردشگران خارجی علاقه‌مند به معماری پایدار و انرژی‌های تجدیدپذیر را جذب کنند.
سرمایه‌گذاری در مرمت بادگیرهای در حال تخریب با همکاری سازمان میراث فرهنگی.
تبدیل چند خانه تاریخی دارای بادگیر فعال به «موزه زنده بادگیر» که گردشگران بتوانند از پشت بام بازدید کنند و نحوه کار بادگیر را از نزدیک ببینند.
برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای معماران خارجی درباره معماری بادگیر و کاربرد آن در ساختمان‌های مدرن.
برندسازی بادگیرهای یزد به عنوان «اولین سیستم تهویه مطبوع جهان» و «کولر آبی هزار ساله ایرانی».
ایده‌های رسانه‌ای و محتوایی
یک ویدیوی ۳ دقیقه‌ای با نام «کولر آبی هزار ساله» از نحوه کار بادگیر از لحظه ورود باد تا خنک شدن خانه، با انیمیشن سه‌بعدی از جریان هوا و آب.
یک اینفوگرافیک از نقشه جریان باد در بادگیر چهارطرفه و مقایسه آن با بادگیرهای مصری و اماراتی.
یک پادکست ۲۰ دقیقه‌ای با یک معمار سنتی یزدی که از بچگی در خانه‌ای با بادگیر زندگی کرده و هنوز هم از آن استفاده می‌کند.
یک موشن گرافیک کوتاه: «بادگیر چگونه کار می‌کند؟ (انیمیشن ۹۰ ثانیه‌ای)»
فراخوان اقدام
ما به عنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه برندسازی ملی و بازاریابی گردشگری، آماده ارائه مشاوره، طراحی بسته‌های تور، استراتژی بازاریابی و برندینگ به سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه گردشگری تاریخی یزد هستیم. اگر می‌خواهید کولر آبی هزار ساله ایرانی را به جهان معرفی کنید و یزد را به مقصدی جهانی برای علاقه‌مندان معماری پایدار تبدیل کنید، با ما تماس بگیرید.