سوهان قم را که می‌خوری، اول تردی آن دندان‌هایت را غافلگیر می‌کند، بعد عسل و هل و زعفران، آرام آرام کامت را پر از عطر می‌کند. این شیرینی ساده اما پیچیده، قرن‌هاست که نام قم را بر سر زبان‌ها انداخته است.
قصه سوهان از جایی شروع شد که آشپزهای قمی در حرم حضرت معصومه (س) سعی می‌کردند شیرینی درست کنند هم مقوی باشد، هم ماندگار، هم خوشمزه. ترکیب آرد گندم، روغن حیوانی، زعفران، هل و گلاب، بارها و بارها آزمایش شد تا به فرمول نهایی رسیدند. نتیجه چیزی شد شبیه به یک بیسکوییت نازک و شکننده که نه خیلی شیرین است و نه خشک.
سوهان قم در طول صد سال اخیر از حرم بیرون آمد و وارد همه خانه‌های ایرانی شد. حالا هر مسافری که به قم می‌رود، یکی از اولین کارهایی که می‌کند خرید سوهان است. در ایام نوروز و ماه رمضان، کارگاه‌های سوهان‌سازی قم شبانه‌روز کار می‌کنند تا به تقاضا برسند.
نکته جالب اینکه سوهان قم برخلاف بسیاری از شیرینی‌های ایرانی، ماندگاری بالایی دارد و به راحتی قابل حمل است. همین ویژگی، آن را به یک گزینه عالی برای صادرات تبدیل کرده است.
ارقام و مستندات
بیش از ۱۵۰ کارگاه و کارخانه تولید سوهان در قم فعال هستند. سالانه حدود ۲۰ هزار تن سوهان در ایران تولید می‌شود که بیش از ۷۰ درصد آن در قم است.
سوهان قم به کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، امارات، کویت، آلمان و سوئد صادر می‌شود.
سوهان قم در سال ۱۳۹۶ نشان جغرافیایی دریافت کرد و به عنوان محصول بومی قم ثبت شد.
چالش‌ها و موانع
نخستین مشکل، تقلب گسترده است. بسیاری از سوهان‌هایی که با نام قم فروخته می‌شوند، اصلاً در قم تولید نشده‌اند یا با روغن‌های گیاهی ارزان و بدون زعفران واقعی ساخته شده‌اند.
دوم، بسته‌بندی ضعیف و قدیمی. سوهان قم هنوز در جعبه‌های مقوایی ساده و طرح‌های تکراری بسته‌بندی می‌شود. برای رقابت در بازارهای بین‌المللی، این بسته‌بندی اصلاً قابل قبول نیست.
سوم، نبود تنوع در محصول. سوهان قم سال‌هاست با همان طعم سنتی تولید می‌شود. نسل جوان ممکن است طعم‌های جدیدتر (مانند سوهان شکلاتی، سوهان با مغز پسته و بادام) را ترجیح دهد.
چهارم، نبود برند صادراتی قدرتمند. سوهان قم با برندهای ترکی و پاکستانی در بازارهای منطقه رقابت می‌کند که طراحی و بازاریابی مدرن‌تری دارند.
فرصت‌ها و راهکارها
بازار جهانی شیرینی‌های سنتی در حال رشد است. سوهان قم می‌تواند به عنوان یک محصول «لاکچری» و «گیفت» وارد بازارهای اروپایی شود.
ایجاد بسته‌بندی تخصصی برای سفر و هدیه (جعبه‌های فلزی کوچک، بسته‌های وکیوم، کیسه‌های پارچه‌ای) می‌تواند ارزش محصول را چند برابر کند.
تنوع‌بخشی به محصول (سوهان با زنجبیل، سوهان با نارگیل، سوهان دیابتی با شکر کم) می‌تواند بازارهای جدیدی باز کند.
گردشگری خوراک در قم یک فرصت است. کارخانه‌های سوهان‌سازی می‌توانند بخش بازدید از فرآیند تولید را راه بیندازند و فروش مستقیم به گردشگران داشته باشند.
ایده‌های رسانه‌ای و محتوایی
یک ویدیوی ۳ دقیقه‌ای به نام «شکننده اما ماندگار» از مراحل پخت سوهان قم، از ورز دادن خمیر تا برش زدن و بسته‌بندی.
یک اینفوگرافیک از تفاوت سوهان قم با شیرینی‌های مشابه در سایر کشورها (مثل برفله ترکیه).
یک پادکست ۲۰ دقیقه‌ای با یک استادکار قدیمی سوهان‌سازی که فرمول اصلی را از پدرش یاد گرفته و حالا نگران فراموشی آن است.
یک موشن گرافیک کوتاه: «ترد و عسلی؛ سفری به قلب شیرینی قم.»
فراخوان اقدام
ما به عنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه برندسازی ملی و بازاریابی محصولات ایرانی، آماده ارائه مشاوره، طراحی بسته‌بندی، استراتژی صادرات و برندینگ به تولیدکنندگان سوهان قم هستیم. اگر می‌خواهید محصولتان از یک سوغاتی محلی به یک برند ملی و بین‌المللی تبدیل شود، با ما تماس بگیرید.