دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)

تاریخچه و هویت

دانشگاه صنعتی امیرکبیر فعالیت رسمی خود را در سال ۱۳۳۷ با نام «پلی‌تکنیک تهران» و با پنج رشته مهندسی (برق و الکترونیک، مکانیک، نساجی، شیمی و راه و ساختمان) آغاز کرد. اولین دوره دانشجویان آن در سال ۱۳۳۶ از طریق آزمون داخلی پذیرفته شدند . در سال ۱۳۵۷، این مجموعه آموزشی به دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر نام یافت و هم‌اکنون با الحاق پردیس‌های بندرعباس، گرمسار و ماهشهر، حدود ۱۴,۰۰۰ دانشجو در مقاطع مختلف دارد . این دانشگاه به عنوان «مادر دانشگاه‌های مهندسی» ایران شناخته می‌شود .

چهره‌های برجسته و پژوهشگران شاخص

• اعضای هیئت علمی پراستناد: در سال جاری حدود ۲۰ نفر از اعضای هیئت علمی این دانشگاه در فهرست یک درصد پراستناد جهان قرار گرفتند.

• نمونه‌ای از اساتید با H-Index بالا: بر اساس سامانه علم‌سنجی دانشگاه، سیدمجتبی آقامیرسلیم (دانشکده برق، گروه قدرت) با H-Index ۴۶ و ۲۵۷ مقاله و ۶,۴۸۳ استناد، از پژوهشگران شاخص این دانشگاه است.

مقالات و دستاوردهای علمی

• حجم تولید علمی (Scopus): بر اساس داده‌های به‌روز شده در شهریور ۱۴۰۵، این دانشگاه دارای ۴۶,۰۵۷ مقاله، ۱,۰۳۶,۸۷۰ استناد و H-Index کلی ۲۴۴ است. نسبت استناد به مقاله ۲۲.۵۱ و نسبت مقاله به هر عضو هیئت علمی ۴.۵۱ گزارش شده است.

• کیفیت انتشارات: ۲۶٪ مقالات با همکاری بین‌المللی، ۱۵٪ در مجلات ۱۰٪ برتر SJR و ۴۷٪ مقالات در زمره i10 (دارای حداقل ۱۰ استناد) قرار دارند.

• رتبه‌بندی‌های بین‌المللی (۲۰۲۶):

  • THE Asia: رتبه ۷۹ آسیا (دوم ایران) .

  • QS: رتبه ۴۵۶ جهان (سوم ایران) .

  • Shanghai (ARWU): رتبه ۸۰۱-۹۰۰ جهان (سوم ایران، اول دانشگاه‌های صنعتی) .

زیرساخت‌ها، دانشکده‌ها و اکوسیستم نوآوری

• پارک علم و فناوری و ناحیه نوآوری: این دانشگاه دارای پارک علم و فناوری فعالی است که ۲۱۴ شرکت (شامل ۶۴ شرکت دانش‌بنیان) در آن مستقر هستند. این شرکت‌ها در سال گذشته بیش از ۲۱ همت فروش محصول داشتند و ۲,۳۰۰ نفر را به طور مستقیم مشغول به کار کرده‌اند.

• اولویت‌های راهبردی: پارک دانشگاه سه حوزه هوش مصنوعی، انرژی و تجارت الکترونیک را به عنوان اولویت‌های راهبردی خود تعیین کرده است.

• زیرساخت‌های فیزیکی و رفاهی: علاوه بر دانشکده‌های تخصصی، دانشگاه در حال توسعه امکانات رفاهی و ورزشی است. از جمله اقدامات اخیر، بهره‌برداری از «سرای اساتید جوان» با ۹ واحد مسکونی برای حمایت از اعضای هیئت علمی جوان و برنامه‌ریزی برای توسعه سالن بدنسازی و احیای فضاهای ورزشی خوابگاه‌ها با هدف افزایش سرانه ورزشی دانشجویان است.

• محدودیت فضا: مشابه شریف، امیرکبیر نیز با محدودیت فضای فیزیکی برای توسعه مواجه است، اما توانسته با ایجاد «ناحیه نوآوری» در بافت شهری اطراف (خیابان‌های مطهری، جمهوری، مفتح و وصال) این محدودیت را به فرصت تبدیل کند.

• دانشکده‌ها: دانشگاه دارای ۱۸ دانشکده، ۶ گروه آموزشی مستقل، ۱۴ پژوهشکده، ۳۰ مرکز تحقیقاتی، ۳۵۱ آزمایشگاه تخصصی و ۳۱ کارگاه است. از جمله دانشکده‌های آن می‌توان به مهندسی برق، پلیمر، دریا، ریاضی و علوم کامپیوتر، مهندسی صنایع، عمران، شیمی، متالورژی، مواد، معدن، کامپیوتر، مکانیک، هوافضا، نساجی، پزشکی، فیزیک و مهندسی انرژی اشاره کرد .

چرا در دسته دانشگاه‌های برند ملی قرار می‌گیرد

دانشگاه صنعتی امیرکبیر، «نخستین» دانشگاه صنعتی مدرن ایران است و همین پیشگامی تاریخی، جایگاهی ویژه در حافظه جمعی و تاریخ آموزش مهندسی کشور به آن بخشیده است. این دانشگاه نه تنها از نظر رتبه‌بندی علمی (رتبه دوم یا سوم ملی در نظام‌های THE، QS و شانگهای) در سطح بالایی قرار دارد، بلکه مدل موفقی از «دانشگاه کارآفرین» را به نمایش می‌گذارد. اکوسیستم نوآوری آن با ۲۱۴ شرکت (که ۶۴ شرکت دانش‌بنیان هستند) و فروش ۲۱ همتی، نقش مستقیمی در اقتصاد دانش‌بنیان کشور ایفا می‌کند. از نظر دیپلماسی علمی نیز، حضور حدود ۲۰ پژوهشگر آن در فهرست یک درصد پراستناد جهان و تولید بیش از ۴۶ هزار مقاله Scopus با H-Index ۲۴۴، اعتبار پژوهشی آن را تثبیت کرده است. امیرکبیر همچنین با وجود محدودیت‌های فضایی، با ایجاد «ناحیه نوآوری» در دل تهران، الگویی از تعامل دانشگاه با شهر و صنعت ارائه داده است. به همین دلیل، این دانشگاه باید در ردیف دوم بانک اطلاعاتی برند ملی قرار گیرد: نماد «مهندسی اصیل ایرانی» با پیوندی عمیق و تاریخی با صنعت و فناوری.