چهارشنبه‌سوری جشنی است در شب آخرین چهارشنبه سال (سه شنبه شب). ریشه آن به ایران باستان و آیین زرتشتی برمی‌گردد. در ایران باستان، آتش را نماد پاکی و روشنایی می‌دانستند. در آخرین روزهای سال، آتش روشن می‌کردند و از آن عبور می‌کردند تا پلیدی و بیماری را از خود دور کنند و به استقبال بهار و نوروز بروند.
شب چهارشنبه‌سوری، مردم در کوچه و خیابان و حیاط خانه‌ها آتش روشن می‌کنند (معمولاً چند کپه آتش کوچک). هر کس از روی آتش می‌پرد و می‌گوید: «زردی من از تو، سرخی تو از من». یعنی بیماری و غم و ناراحتی من به تو (آتش) منتقل شود و سرخی و گرمی و سلامتی تو به من منتقل شود. این حرکت نماد پاکی و تزکیه نفس قبل از سال نو است.
آداب و رسوم چهارشنبه‌سوری علاوه بر پریدن از روی آتش: قاشق‌زنی (زنان و دختران با چادر و روسری، قاشق به کاسه می‌زنند و پشت در خانه‌ها می‌روند و صاحبخانه برایشان تنقلات و شیرینی و گاهی پول می‌ریزد). فال کوزه (آرزوها و حاجات را روی کاغذ می‌نویسند و در کوزه می‌اندازند و از میان آنها یکی بیرون می‌کشند و برای همه می‌خوانند). آجیل چهارشنبه‌سوری (مخلوط پسته، بادام، گردو، فندق، نخودچی، کشمش، تخمه، باقلوا، نان برنجی، سوهان). شله زرد یا آش رشته نذری (بعضی خانواده‌ها در این شب نذری می‌دهند). و در سال‌های اخیر، بادکنک و کاغذ رنگی و ترقه و فشفشه (که متأسفانه خطرناک است).
چهارشنبه‌سوری در شهرهای مختلف ایران، رنگ و بوی خاص خودش را دارد. در یزد، مراسم «گل‌غلتان» همزمان با چهارشنبه‌سوری برگزار می‌شود. در شمال ایران، به جای آتش از بامیه و سبزه و ماهی تازه استفاده می‌کنند. در آذربایجان، چهارشنبه‌سوری را چهارشنبه خیر (با تبرک) می‌نامند.
ارقام و مستندات
چهارشنبه‌سوری قدمتی بیش از ۲۵۰۰ سال دارد (دوره هخامنشی).
هر سال در شب آخرین چهارشنبه سال (معمولاً در اسفند ماه) برگزار می‌شود.
چهارشنبه‌سوری در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت شده و در حال پیگیری برای ثبت جهانی است.
آجیل چهارشنبه‌سوری یکی از پرفروش‌ترین محصولات شب عید است.
چالش‌ها و موانع
نخستین مشکل، خطرات ناشی از ترقه و مواد محترقه است. هر سال در شب چهارشنبه‌سوری، صدها نفر بر اثر انفجار ترقه و فشفشه دچار سوختگی و قطع عضو و حتی مرگ می‌شوند. کودکان و نوجوانان بیشترین قربانیان هستند.
دوم، آلودگی صوتی و ترس حیوانات و سالمندان. صدای انفجار ترقه‌ها حیوانات خانگی (سگ، گربه) و سالمندان و بیماران قلبی را می‌ترساند.
سوم، تجاری‌سازی. فروش ترقه‌های خطرناک و مواد محترقه به صورت غیرقانونی، و تبلیغات بازرگانی برای خرید آجیل و شیرینی، جنبه معنوی جشن را کمرنگ کرده است.
چهارم، نبود برندسازی جهانی. چهارشنبه‌سوری در جهان ناشناخته است.
فرصت‌ها و راهکارها
بازار جهانی گردشگری جشن‌ها و آیین‌ها سالانه ده‌ها میلیارد دلار است. چهارشنبه‌سوری با قدمت ۲۵۰۰ سال و نماد پاکی و روشنایی، می‌تواند جذابیت زیادی برای گردشگران خارجی داشته باشد.
ترویج چهارشنبه‌سوری بدون ترقه (آتش کوچک در حیاط خانه، قاشق زنی، فال کوزه، آجیل، نذری) به عنوان یک جشن ایمن و فرهنگی.
برگزاری تورهای «چهارشنبه‌سوری در ایران» برای گردشگران خارجی (شرکت در مراسم قاشق‌زنی و فال کوزه و پخت آجیل و شله زرد).
برندسازی چهارشنبه‌سوری به عنوان «شب پاکی و روشنایی» و «آیین استقبال از بهار».
ایده‌های رسانه‌ای و محتوایی
یک ویدیوی ۲ دقیقه‌ای با نام «شب آتش و شادی» از پریدن از روی آتش تا قاشق‌زنی و فال کوزه و آجیل چهارشنبه‌سوری.
یک اینفوگرافیک از آداب و رسوم چهارشنبه‌سوری در استان‌های مختلف ایران (یزد، آذربایجان، شمال، خراسان، فارس).
یک پادکست ۱۵ دقیقه‌ای با یک پیرزن اصفهانی که خاطرات چهارشنبه‌سوری کودکی خود را روایت می‌کند.
یک موشن گرافیک کوتاه: «چهارشنبه‌سوری چیست و چگونه جشن گرفته می‌شود؟ (انیمیشن ۶۰ ثانیه‌ای)»
فراخوان اقدام
ما به عنوان یک مجموعه تخصصی در حوزه برندسازی ملی و بازاریابی گردشگری، آماده ارائه مشاوره، طراحی بسته‌های تور، استراتژی بازاریابی و برندینگ به فعالان حوزه گردشگری آیینی و جشن‌ها هستیم. اگر می‌خواهید شب آتش و شادی ایران را به جهان معرفی کنید، با ما تماس بگیرید.