«وزارت آموزش و پرورش» به عنوان بزرگ‌ترین وزارتخانه دولتی کشور از نظر بودجه و نیروی انسانی، متولی اصلی تعلیم و تربیت رسمی عمومی، سیاست‌گذاری، تدوین برنامه‌های درسی، تأمین فضاهای آموزشی و تربیت معلمان برای بیش از ۱۵ میلیون دانش‌آموز در سراسر ایران است.
کلیدی‌ترین محورهای یافته‌ها:
۱. سیر تحول تاریخی و پایه قانونی (۱۲۳۰ تا ۱۳۶۶):
- ریشه‌های تاریخی: شکل‌گیری نظام آموزشی نوین با تأسیس دارالفنون (۱۲۳۰) و وزارت علوم (۱۲۳۴).
- تغییر نام‌های تاریخی: تبدیل به «وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» (۱۲۸۹) و سپس «وزارت فرهنگ» (۱۳۱۷).
- تکوین وزارتخانه مستقل (۱۳۴۳): تفکیک رسمی آموزش و پرورش عمومی از وزارت فرهنگ در آذر ۱۳۴۳ و تصویب قانون اهداف و وظایف آن در سال ۱۳۶۶.
۲. سند تحول بنیادین و ساحت‌های شش‌گانه تربیت (۱۳۹۰):
- تصویب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان نقشه راه کلان نظام تعلیم و تربیت تا افق ۱۴۰۴.
- تعریف هدف اصلی آموزش بر پایه دستیابی به «حیات طیبه» و ساحت‌های شش‌گانه تربیت: ۱. تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی ۲. تربیت علمی و فناورانه ۳. تربیت زیستی و بدنی ۴. تربیت زیبایی‌شناختی و هنری ۵. تربیت اقتصادی و حرفه‌ای ۶. تربیت اجتماعی و سیاسی
۳. ارکان سازمانی و نهادهای وابسته:
- شورای عالی آموزش و پرورش: عالی‌ترین مرجع سیاست‌گذاری آموزشی به ریاست رئیس‌جمهور.
- معاونت‌های کلیدی: آموزش ابتدایی، آموزش متوسطه، پرورشی و فرهنگی، تربیت بدنی و سلامت، و برنامه‌ریزی و توسعه منابع.
- سازمان‌ها و دانشگاه‌های تابعه:
- سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی: تألیف و نگارش برنامه‌های درسی و کتب آموزشی.
- سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور: احداث، استانداردسازی و تجهیز فضاهای آموزشی.
- دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی: کانون اصلی تربیت و جذب متمرکز معلمان.
- کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان: تولید محصولات معتبر فرهنگی، ادبی و هنری کودک و نوجوان.
- سازمان نهضت سوادآموزی و سازمان آموزش و پرورش استثنایی.
۴. نقش در ارتقای سرمایه انسانی و برند ملی: بسط عدالت آموزشی، پوشش سراسری دانش‌آموزان لازم‌التعلیم، محو بیسوادی، تحکیم هویت ایرانی-اسلامی و تربیت نسل شایسته برای آینده کشور.