«مرکز مطالعات و همکاری‌های علمی بین‌المللی» (Center for International Scientific Studies and Collaboration – CISSC) وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، اصلی‌ترین نهاد حاکمیتی کشور در راهبری «دیپلماسی علمی» (Science Diplomacy)، توسعه شبکه تعاملات دانشگاهی و ارتقای برند علمی و تمدنی جمهوری اسلامی ایران در عرصه جهانی به‌شمار می‌رود.
۱. فلسفه وجودی و جایگاه دیپلماسی علمی
در معادلات قدرت نرم جهانی، دیپلماسی علمی یکی از پایدارترین و غیرسیاسی‌ترین ابزارهای تعامل میان ملت‌هاست. زبان علم، زبانی جهانی و صلح‌جویانه است که امکان گفت‌وگو و همکاری را حتی در شرایط انسداد دیپلماتیک فراهم می‌سازد. مرکز مطالعات و همکاری‌های علمی بین‌المللی با درک این مأموریت راهبردی، به عنوان پل ارتباطی میان دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های داخل کشور با کانون‌های پیشرو علمی در جهان تأسیس شد.
۲. مأموریت‌ها و برنامه‌های محوری مرکز
- پشتیبانی از طرح‌های پژوهشی مشترک بین‌المللی (ICSR): اعطای گرنت‌های تخصصی و حمایت مالی-ساختاری از پروژه‌های تحقیقاتی مشترک میان اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های ایران و دانشمندان برجسته بین‌المللی جهت انتقال فناوری و حضور در مرزهای دانش.
- مدیریت حضور ایران در کلان‌پروژه‌ها و سازمان‌های علمی جهان: سیاست‌گذاری و تسهیل حضور پژوهشگران ایرانی در سازمان‌ها و پروژه‌های تراز اول بین‌المللی، از جمله:
- سِرن (CERN): سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای و فیزیک ذرات.
- سزامی (SESAME): مرکز تابش سینکروترون برای تحقیقات علوم پایه و کاربردی در خاورمیانه.
- آیکجب (ICGEB): مرکز بین‌المللی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری.
- توآس (TWAS): آکادمی جهانی علوم برای پیشبرد علم در کشورهای در حال توسعه.
- دیپلماسی نخبگانی و پیوند با دانشمندان ایرانی مقیم خارج: ایجاد بسترهای اجرایی برای بهره‌گیری از ظرفیت علمی، تحقیقاتی و فناوری دانشمندان و متخصصان برجسته ایرانی‌تبار شاغل در برترین دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی جهان.
- برنامه‌های تبادل استاد و پژوهشگر: تسهیل فرصت‌های مطالعاتی، برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک و میزبانی از استادان و محققان خارجی علاقه‌مند به پژوهش در ایران.
۳. نقش مرکز در ارتقای «برند ملی و علمی ایران»
۱. ارتقای مرجعیت و کیفی‌سازی تولیدات علمی: افزایش سهم مشارکت بین‌المللی دانشگاه‌های ایران در نگارش مقالات علمی مشترک با رتبه ارجاع بالا در پایگاه‌های معتبر جهانی (مانند ISI و Scopus). ۲. خنثی‌سازی تحریم‌ها از طریق «دیپلماسی دانش»: حفظ و گسترش پل‌های ارتباطی با جوامع علمی دنیا و جلوگیری از انزوای رسانه‌ای و علمی کشور. ۳. برندسازی برای دانشگاه‌های بومی: معرفی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی ایران به عنوان قطب‌های علمی جذاب و صاحب‌سبک در منطقه و جهان اسلام.
۴. راهکارهای استراتژیک برای ارتقای برند علمی ایران
- توسعه همکاری‌های علمی در چارچوب پیمان‌های نوظهور (بریکس و شانگهای): تعریف پروژه‌های بزرگ کلان‌داده، هوش مصنوعی و بیوتکنولوژی با کشورهای عضو مانند چین، روسیه، هند و برزیل.
- دیپلماسی علمی مسئله‌محور: جهت‌دهی به گرنت‌های بین‌المللی برای حل چالش‌های زیست‌محیطی، آب، انرژی و سلامت در سطح منطقه‌ای.
- تثبیت شعار برند: معرفی ایران به عنوان «مهد خردورزی، دیپلماسی علمی و پیشتازی در مرزهای دانش».