ارزیابی سال ۲۰۲۶ مؤسسه Brand Finance با بررسی ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد و نظرسنجی افکار عمومی از بیش از ۱۵۰,۰۰۰ پاسخ‌دهنده در ۱۰۰ بازار جهانی انجام شده است. یافته‌های سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده یک «چرخش و تغییر روحیه جهانی» (Global Mood Shift) و افزایش بدبینی عمومی نسبت به عملکرد قدرت‌های سنتی است.
۱. چارچوب مفهومی و روندهای کلان قدرت نرم جهانی در سال ۲۰۲۶
مهم‌ترین تحرکات و رتبه‌های جهانی:
- تزلزل در شاخص‌های آمریکا: ایالات متحده آمریکا اگرچه با امتیاز ۷۴.۹ از ۱۰۰ رتبه اول قدرت نرم جهان را حفظ کرده است، اما شدیدترین افت امتیاز (-۴.۶) را در میان تمام ۱۹۳ کشور تجربه کرده است. این افت حاصل کاهش ارزیابی‌ها در شاخص‌های «اعتبار و شهرت» (سقوط ۱۱ پله‌ای به رتبه ۲۶)، «مردم و ارزش‌ها» (سقوط ۴۸ پله‌ای) و «روابط بین‌الملل» است، هرچند همچنان در شاخص‌های «شناخته‌شدگی»، «سرگرمی»، «فناوری» و «اکتشافات فضایی» رتبه نخست را در اختیار دارد.
- تثبیت چین به عنوان جایگزین معتبر: چین با کسب امتیاز ۷۳.۵ و رشد ۰.۷ امتیازی، فاصله خود را با آمریکا به کمتر از ۱.۵ امتیاز رسانده است. چین در شاخص «اعتبار و شهرت» (رتبه ۱۸) برای نخستین‌بار از آمریکا پیشی گرفته و در مؤلفه‌های «علوم و فناوری»، «نوآوری» و «پتانسیل رشد اقتصادی» رتبه اول جهان را به دست آورده است.
- پیشتازی ژاپن و سوئیس در الگوی حکمرانی: ژاپن با صعود به رتبه سوم جهان (امتیاز ۷۰.۶) و پیشتازی در تجارت و پایداری، و سوئیس (رتبه ۷ جهان) با کسب ۱۷ مدال طلا در شاخص‌های کیفیت حکمرانی، ثبات اقتصادی و سلامت اداری، پایدارترین برندهای ملی را ارائه داده‌اند.
- افول جایگاه بریتانیا و آلمان: بریتانیا با افت ۳.۲ امتیازی به رتبه چهارم (امتیاز ۶۹.۲) و آلمان به رتبه پنجم (امتیاز ۶۷.۷) سقوط کرده‌اند که ناشی از چالش‌های اقتصادی و عدم تحقق وعده‌های ساختاری است.
- تثبیت قدرت نرم خاورمیانه: امارات متحده عربی با کسب رتبه ۱۰ جهان (امتیاز ۵۹.۴) رتبه نخست منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را حفظ کرده است. همچنین عربستان سعودی (رتبه ۱۷ با امتیاز ۵۵.۹) و قطر (رتبه ۲۰ با امتیاز ۵۴.۹) با پایداری در سرمایه‌گذاری بر دیپلماسی ورزشی و گردشگری صعود کرده‌اند.
۲. کارنامه و موقعیت تفکیکی جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۶
ایران در ارزیابی جامع قدرت نرم و شاخص‌های بین‌المللی عملکرد، طی سال‌های اخیر مسیر صعودی و رو به رشدی را در ارتقای نفوذ منطقه‌ای و شناخته‌شدگی سپری کرده است.
الف) شاخص کل قدرت نرم (Brand Finance ۲۰۲۶):
- رتبه جهانی ۲۰۲۶: ایران در میان ۱۹۳ کشور، در رتبه ۵۸ جهان قرار گرفته است.
- امتیاز کل: کسب امتیاز ۳۹.۳ از ۱۰۸.
- روند تاریخی ارتقای جایگاه: رتبه قدرت نرم ایران از رتبه ۷۷ در سال ۲۰۲۳ به رتبه ۶۲ در سال ۲۰۲۵ و رتبه ۵۸ در سال ۲۰۲۶ بهبود یافته است که نشان‌دهنده صعود ۴ پله‌ای نسبت به سال قبل و ۱۹ پله‌ای نسبت به سه سال گذشته است.
ب) ارزیابی ایران در سایر شاخص‌های تخصصی بین‌المللی:
- شاخص قدرت نفوذ (U.S. News Best Countries): ایران در ارزیابی کلی در رتبه ۸۷ قرار دارد، اما در مؤلفه اختصاصی «قدرت و تأثیرگذاری سیاسی-دفاعی» (Power) موفق به کسب رتبه ۱۸ جهان شده است.
- تجارت و برندسازی تجاری (Bloom Consulting Trade Ranking): ایران در شاخص برند تجاری و سرمایه‌گذاری صادراتی در رتبه ۱۹ منطقه و رتبه ۵۹ جهان جای دارد.
- شاخص بخشندگی و پیوندهای اجتماعی (CAF World Giving Index): ایران در شاخص جهانی بخشندگی و همیاری اجتماعی در رتبه ۴۰ جهان قرار دارد و در زیرشاخص «کمک به غریبه‌ها» با مشارکت ۶۷ درصدی مردم، کارنامه درخشانی ثبت کرده است.
- سلامت و بهزیستی (Good Country Index): ایران در شاخص «سلامت و بهزیستی عمومی» صعود قابل‌توجهی داشته و به رتبه ۳۸ جهان دست یافته است.
- شاخص شاخص‌های علمی و دانشگاهی: دانشگاه صنعتی امیرکبیر در رتبه‌بندی دانشگاه‌های آسیا در رتبه ۶۸ جای گرفته است.
۳. تحلیل ماتریسی نقاط قوت، چالش‌ها و نبرد روایتی برند ملی ایران
نقاط قوت و دارایی‌های هویت‌ساز (Strengths):
۱. عمق تمدنی، هنر و سینمای جهانی: تاریخ کهن، جاذبه‌های میراث باستانی، معماری و جایگاه پرآوازه سینما و ادبیات ایران، اصلی‌ترین مؤلفه جذب قدرتمند فرهنگ‌دوستان جهان است. ۲. توانمندی‌های علمی و فناوری‌های پیشرفته: پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه‌های دانش‌بنیان، فناوری‌های بومی، صنایع دفاعی و علوم نوظهور، تصویر ایران را به عنوان کشوری صاحب دانش تحکیم کرده است. ۳. وزنه استراتژیک و نفوذ منطقه‌ای: شناخته‌شدگی ایران به عنوان یک بازیگر کلیدی، مستقل و تعیین‌کننده در معادلات سیاسی و امنیت بین‌المللی.
چالش‌ها و موانع ساختاری (Challenges):
۱. فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها: تحریم‌های یک‌جانبه تجاری و نوسانات ارز، ارزیابی عددی ارزش برند تجاری و جذب سرمایه‌گذاری را با چالش مواجه ساخته است. ۲. نبرد روایتی و تصویرسازی رسانه‌ای: پوشش‌های یک‌جانبه رسانه‌های غربی، مؤلفه «اعتبار و شهرت بین‌المللی» (Reputation) کشور را هدف قرار داده است. ۳. ضعف در برندسازی تجاری صادراتی: نیاز مبرم به استانداردسازی محصولات صادراتی بومی و معرفی برندهای ملی در بازارهای مصرفی جهانی.
۴. نقشه راه استراتژیک برای ارتقای برند ملی ایران در عرصه بین‌المللی
برای تداوم صعود رتبه ایران و خنثی‌سازی بسترهای تصویرسازی منفی، اتخاذ استراتژی‌های زیر ضروری است:
۱. ارتقای جایگاه نشان تجاری «ساخت ایران» (Made in Iran): تمرکز بر صادرات محصولات دانش‌بنیان با ارزش افزوده بالا و تقویت حضور برندهای ایرانی در بازارهای اوراسیا، بریکس و کشورهای همسایه. ۲. دیپلماسی رسانه‌ای و تولید محتوای چندرسانه‌ای: تولید فیلم‌ها، انیمیشن‌ها، مستندها و بازی‌های رایانه‌ای باکیفیت برای بازنمایی دقیق، هنرمندانه و صلح‌طلبانه از هویت معاصر ایران. ۳. توسعه برندسازی گردشگری و صنایع دستی: بهره‌گیری از برند ملی گردشگری و ثبت بین‌المللی شهرهای صنایع دستی جهت جذب گردشگران و خنثی‌سازی پروژه‌های ایران‌هراسی.
۵. فهرست مراجع، لینک‌ها و منابع اطلاعاتی بین‌المللی (References & Links)
لینک‌های زیر به عنوان مراجع داده‌های این گزارش قابل استفاده هستند:
- Brand Finance – Global Soft Power Index ۲۰۲۶ Executive Summary: https://brandfinance.com/insights/global-soft-power-index-۲۰۲۶-executive-summary
- Brand Finance – Soft Power Reports & Data: https://brandirectory.com/softpower/report
- The Place Brand Observer – Iran Country Performance, Brand Strength and Reputation: https://placebrandobserver.com/iran-country-performance-brand-strength-reputation/
- Visual Capitalist – Ranked: The World’s Most Powerful Countries by Soft Power in ۲۰۲۶: https://www.visualcapitalist.com/ranked-the-worlds-most-powerful-countries-by-soft-power-in-۲۰۲۶/
- U.S. News & World Report – Best Countries Rankings: https://www.usnews.com/news/best-countries/rankings
- Bloom Consulting – Country Brand Ranking (Trade & Tourism): https://www.bloom-consulting.com/en/pdf/rankings/Bloom_Consulting_Country_Brand_Ranking_Trade.pdf
- INSEAD – Global Talent Competitiveness Index (GTCI): https://www.insead.edu/system/files/۲۰۲۳-۱۱/gtci-۲۰۲۳-report.pdf
- World Happiness Report: https://happiness-report.s3.amazonaws.com/۲۰۲۴/WHR+۲۴.pdf
